سپراتور ارتودنسی چرا بین دندان ها گذاشته میشه؟
وقتی قرار باشه دور یکی از دندان های عقبی بند گذاشته بشه، باید برای ضخامت این حلقه فلزی فضای کافی وجود داشته باشه. سپراتور با فشار تدریجی، تماس فشرده بین دو دندان رو کمی باز میکنه تا بند جا بگیره. هدف این مرحله آماده کردن دندان برای بندگذاریه. [1]
این راهنما درباره سپراتورهای کشی، یعنی همان کش های کوچک آبی بین دندان هاست. ممکنه اسم «جداکننده دندان»، «اسپیسر» یا «سپریتور» رو هم برای این وسیله بشنوی. استفاده از اونها یکی از مراحل احتمالی ارتودنسی ثابت است؛ همه بیماران و همه دندان ها به این مرحله نیاز ندارن.
درد سپراتور چند روز طول میکشه؟
احساس فشار و حساس شدن دندان ها در چند روز اول بعد از گذاشتن سپراتور رایجه و معمولا به تدریج کمتر میشه. ممکنه موقع جویدن بیشتر متوجهش بشی یا حس کنی چیزی بین دندان هات گیر کرده. شدت این حس برای همه یکسان نیست. [1]
این ناراحتی به فشاری مربوطه که برای باز شدن تماس بین دندان ها وارد میشه. قرار نیست درد حتما در یک روز مشخص تمام بشه؛ اما درد شدید، مداوم یا رو به افزایش رو نباید صرفا به حساب شروع ارتودنسی گذاشت.
برای کم کردن درد سپراتور چه کار کنیم؟
غذای نرم، لقمه های کوچک و کمتر جویدن روی ناحیه حساس میتونه غذا خوردن رو راحت تر کنه. اگر به مسکن نیاز داری، داروی مناسب شرایطت رو با دندانپزشک یا داروساز هماهنگ کن؛ تحمل درد شدید یا درآوردن کش راه حل مناسبی نیست. [3]
استامینوفن یکی از گزینه های تسکین درد دندانه، به شرطی که برای تو منع مصرف نداشته باشه و طبق دستور دارو مصرف بشه. اگر بیماری کبدی یا کلیوی داری یا داروی دیگری میخوری، قبلش با داروساز یا پزشک هماهنگ کن؛ چند داروی حاوی استامینوفن رو همزمان مصرف نکن. [4]
برای کودک، نوع دارو، سن و گاهی وزن در تعیین مقدار مصرف نقش دارن. دستور روی بسته یا نسخه پزشک رو ملاک قرار بده و مقدار مصرف بزرگسال رو برای کودک استفاده نکن. اگر برای ادامه مصرف یا مقدار مناسب مطمئن نیستی، از داروساز یا پزشک بپرس. [5]
چه علائمی نیاز به پیگیری دارن؟
اگر درد به جای کمتر شدن شدیدتر شده، با مسکن مناسب آرام نمیشه یا همراه تورم یا تب است، با مطب تماس بگیر. برای چنین علائمی لازم نیست تا روز بندگذاری صبر کنی. [3]
| وضعیت | اقدام مناسب |
|---|---|
| فشار یا حساسیت قابل تحمل که کمتر میشه | مراقبت ها رو ادامه بده و طبق وقت تعیین شده مراجعه کن. |
| درد شدید یا رو به افزایش، تورم، تب یا طعم بد همراه درد | برای بررسی زودتر با مطب تماس بگیر. |
| تورم دهان یا گردن همراه مشکل تنفس یا بلع | فورا به اورژانس مراجعه کن. |
سپراتور چند روز باید بین دندان ها بمونه؟
زمان برداشتن سپراتور به فضای ایجاد شده و وقت بندگذاری بستگی داره. در روال اعلام شده مطب دکتر نبی، این فاصله ممکنه در حدود 4 تا 5 روز یا نزدیک یک هفته آماده بشه. معیار برداشتن کش، بررسی دندانپزشکه؛ گذشتن تعداد مشخصی روز به تنهایی کافی نیست.
زمان برداشتن کش با زمان کم شدن درد یکی نیست. اگر درد کمتر شده ولی هنوز وقت بندگذاری نرسیده، خودت سپراتور رو خارج نکن. از طرفی، بیشتر ماندن کش هم به خودی خود به معنی نتیجه بهتر نیست.
اگر در معاینه فضای کافی ایجاد نشده باشه، ممکنه دندانپزشک زمان مراجعه رو تغییر بده یا سپراتور رو تنظیم و جایگزین کنه. ماندن کش برای 2 تا 3 هفته نباید بدون معاینه و دستور مشخص، روال عادی فرض بشه. اگر وقتت عقب افتاده، برای ادامه این مرحله با مطب هماهنگ کن.
اگر بیمار مطب دکتر نبی هستی و کش افتاده یا درد اذیتت میکنه، زمان گذاشتن سپراتور و وقت بعدی رو در پیامت بنویس. برای بررسی شروع ارتودنسی هم میتونی از راهنمای مشاوره استفاده کنی.
اگر سپراتور افتاد، چه کار کنیم؟
اگر سپراتور افتاد، به مطب خبر بده؛ حتی اگر درد نداری یا فردا وقت بندگذاریته. افتادن کش بدون علامت دیگر معمولا اورژانسی نیست، اما مطب باید مشخص کنه آیا نیاز به جایگزینی هست یا میتونی تا وقت تعیین شده صبر کنی. [1]
- مشخص کن کش کدام قسمت افتاده؛ مثلا عقب فک پایین، سمت راست.
- زمان تقریبی افتادن، تاریخ گذاشتن کش و وقت بعدی رو به مطب بگو.
- اگر درد، خونریزی یا تورم هم داری، همون موقع اطلاع بده.
- خودت کش رو جا نزن و از کش معمولی یا وسیله دیگری به جاش استفاده نکن.
افتادن کش میتونه بعد از باز شدن تماس دندان ها اتفاق بیفته، اما دستکاری و غذای چسبناک هم ممکنه باعث خارج شدنش بشن. بنابراین افتادن سپراتور به تنهایی ثابت نمیکنه که فضای کافی آماده شده. تصمیم به جایگزینی به وضعیت فاصله و زمان باقی مانده تا بندگذاری بستگی داره.
اگر کش رو نمیبینم و مطمئن نیستم افتاده چی؟
اگر کش رو نمیبینی، حتی بدون درد یا تورم به مطب اطلاع بده تا درباره زمان بررسی راهنماییت کنن. دیده نشدن کش به تنهایی ثابت نمیکنه که افتاده یا بلعیده شده؛ خودت برای پیدا کردنش از خلال دندان، سوزن یا فشار دادن لثه استفاده نکن. اگر درد، تورم یا خونریزی هم داری، هنگام تماس بگو و تا نوبت معمول منتظر نمون.
با سپراتور چه چیزهایی بخوریم و چطور مراقبت کنیم؟
تا وقتی دندان ها حساسن، غذاهای نرم مثل سوپ، ماست، پوره، تخم مرغ نرم و ماکارونی پخته انتخاب راحت تری هستن. غذا رو به تکه های کوچک تقسیم کن و آرام بجو. برای غذا خوردن لازم نیست سپراتور رو دربیاری. [2،3]
- غذاهای چسبناک نخور: آدامس، تافی و گز میتونن به کش گیر کنن.
- به دندان ها فشار زیاد وارد نکن: یخ، ته دیگ سفت و شکستن پوسته آجیل با دندان مناسب نیست.
- میوه و سبزی سفت رو آماده کن: سیب و هویج رو کامل گاز نزن؛ به قطعات کوچک تقسیم کن یا نوع پخته و نرمش رو بخور.
- با کش بازی نکن: با زبان، انگشت یا وسیله به سپراتور فشار نده و سعی نکن شل بودنش رو امتحان کنی.
- هر روز نگاهش کن: جلوی آینه، بدون دستکاری بررسی کن که سپراتورها هنوز دیده میشن.
با سپراتور میشه مسواک و نخ دندان زد؟
مسواک زدن باید ادامه پیدا کنه؛ اطراف دندان های دارای سپراتور رو با مسواک نرم و آرام تمیز کن. نخ دندان رو فقط از فاصله ای که سپراتور داخلش هست عبور نده، چون ممکنه کش رو بیرون بکشه. بقیه فاصله های بین دندان ها همچنان باید تمیز بشن. [1]
روزی 2 بار با خمیردندان فلورایددار مسواک بزن و به کنار لثه و دندان های انتهایی توجه کن. اگر غذا کنار سپراتور گیر کرده و با مسواک آرام تمیز نمیشه، از مطب راهنمایی بگیر؛ کش رو برای تمیز کردن خارج نکن. [2]
بعد از برداشتن سپراتور چه اتفاقی میفته؟
در جلسه تعیین شده، دندانپزشک سپراتورها رو برمیداره و فضای ایجاد شده رو بررسی میکنه. اگر دندان آماده باشه، بند متناسب با اندازه اون انتخاب و نصب میشه. ممکنه ترتیب این مرحله با نصب قطعات روی بقیه دندان ها برای هر بیمار فرق داشته باشه.
بند ارتودنسی همان حلقه فلزی دور دندانه که میتوانه محل اتصال اجزای دستگاه باشه. جزئیات کاربرد و مراقبت از بند، بعد از نصب اون، در مقاله جداگانه توضیح داده شده.
چرا ممکنه برای دندان های 6 و 7 جداگانه سپراتور گذاشته بشه؟
اگر هر دو دندان آسیای اول و دوم، یعنی دندان های 6 و 7، به بند نیاز داشته باشن، آماده کردن فضای هر کدام ممکنه در مرحله جدا انجام بشه. دوباره گذاشتن سپراتور لزوما به معنی تکرار ناموفق مرحله قبل نیست؛ ممکنه این بار دندان دیگری برای بند آماده بشه.
طبق روال اعلام شده مطب دکتر نبی، ممکنه ابتدا دندان 6 بندگذاری بشه و سپس در صورت نیاز نوبت آماده کردن دندان 7 برسه. وضعیت دندان های عقبی هم در برنامه درمان بررسی میشه؛ انتخاب قطعه و زمان وارد کردن هر دندان به درمان به شرایط همان بیمار بستگی داره.
ویدیو نحوه قرار دادن سپراتور و بند
گذاشتن سپراتور یعنی عبور دادن جداکننده از محل تماس دندان ها و قرار دادن اون در جای مناسب. در جلسه بندگذاری، کش برداشته و فضای لازم بررسی میشه. ویدیوی زیر برای آشنایی با این روند در نظر گرفته شده؛ قرار دادن، تنظیم و برداشتن سپراتور رو به تیم درمان بسپار.
نظرها و پرسشها