براکت ارتودنسی چیست؟ انواع براکت دندان، مزایا، نحوه نصب و مراقبت

اگه تازه بندگذاری انجام دادی یا داری برای ارتودنسی آماده میشی، مرحله بعدی درمان همون براکت گذاری هست. تو این مقاله برات توضیح میدم که براکت چیه، چه مدل هایی داره، چطور روی دندون قرار میگیره و بعدش چی در انتظارت هست.

براکت ارتودنسی چیه؟

براکت ارتودنسی یه قطعه کوچیک مربعی شکله که با کامپوزیت مخصوص ارتودنسی روی دندون چسبونده میشه. این قطعه نقش دستگیره دندون رو داره و سیم ارتودنسی از داخلش رد میشه. سیم بدون براکت نمیتونه نیرو رو به دندون منتقل کنه، برای همین براکت یکی از مهم ترین اجزای درمان ارتودنسی ثابت حساب میشه.

براکت گذاری چطور انجام میشه؟

براکت گذاشتن درد نداره و کلش کمتر از یک ساعته. دقیقا مثل مرحله بندگذاری، همه چیز کاملا قابل کنترله.

روند کار اینجوریه:

• دندونها کاملا تمیز و خشک میشن
• سطح دندون آماده سازی میشه
• براکت با کامپوزیت مخصوص روی دندون چسبونده میشه
• با نور مخصوص کامپوزیت محکم میشه
• سیم ارتودنسی از توی براکت ها رد و ثابت میشه

بعد از گذاشتن براکت، یکی دو روز اول یه فشار خفیف حس میکنی که کاملا طبیعیه و نشونه شروع حرکت دندونهاته.

انواع براکت های ارتودنسی

براکت ها چند مدل مختلف دارن که هر کدوم مزایا و کاربردهای خودشون رو دارن. تو مطب دکتر نبی بسته به شرایط دندونها، بهترین مدل برات انتخاب میشه.

براکت فلزی (کانونشنال)

این مدل همون براکت کلاسیکه. مقاومه، قیمتش مناسبه و دقت حرکت دندونها باهاش بالاست. انتخاب خیلی از افراد همینه چون عملا کم خطا ترین مدله. به کمک کش (اورینگ) سیمها رو نگه میداره. اگه دوست داری میتونی کش ها رو نقره ای انتخب کنی که همرنگ خودش باشه یا از اورینگ رنگی استفاده کنی.

براکت سرامیکی 

اگه میخوای براکت کمتر دیده بشه، مدل سرامیکی گزینه خوبیه چون همرنگ دندونه. ظاهر طبیعی تری داره ولی کمی شکننده تر از فلزیه. به کمک اورینگهای بی رنگ سیم رو نگه میداره.

براکت سلف لیگیتینگ فلزی

تو این مدل برا نگه داشتن سیم از اورینگ استفاده نمیشه و یه درب کوچیک سیم رو نگه میداره.  به همین خاطر اصطکاک کمتره و برای بعضی از بیمارا میتونه حرکت دندونها رو راحت تر کنه و باعث کاهش طول درمان بشه.

براکت سلف لیگیتینگ همرنگ

این نوع در واقع ترکیبی از براکت سرامیکی و سیستم سلف لیگیت هست. یعنی هم همرنگ دندونه و کمتر دیده میشه، هم مثل براکت های سلف لیگیت اورینگ نداره و سیم داخل یه درب کوچیک فلزی قرار میگیره.

اگه برات مهمه که ارتودنسیت خیلی به چشم نیاد ولی در عین حال از تکنولوژی جدید ارتودنسی هم استفاده کنی، براکت سلف همرنگ یکی از گزینه های خوب محسوب میشه.

جدول مقایسه انواع براکت

براکت فلزی بهتره یا سرامیکی؟

تفاوت این دوتا رو خلاصه میگم:

• فلزی: مقاوم تر، دقیق تر، قیمت بهتر، حرکت سریع تر
• سرامیکی: ظاهر زیبا و طبیعی تر، کمتر جلب توجه میکنه

اگه ظاهر برات مهمه سرامیکی انتخاب خوبیه. اگه میخوای درمان سریع تر و مقاوم تر باشه، فلزی بهتره. 

چون خود براکت سرامیکی گرونتره، معمولا هزینه ارتودنسی ثابت با نوع سرامیکی کمی بیشتر از مدل فلزی محاسبه میشه.

براکت کانونشنال بهتره یا سلف لیگیتینگ؟

وقتی با مدل براکتها آشنا میشی حتما این سوال برات پیش میاد که براکت کانونشنال بهتره یا سلف لیگیتینگ؟

واقعیت اینه که هیچ کدوم به صورت مطلق بهتر از اون یکی نیستن و انتخاب بین این دو مدل بیشتر به شرایط دندونها، نوع ناهنجاری و برنامه درمانی بستگی داره.

در براکت کانونشنال سیم ارتودنسی با اورینگهای کوچیک نگه داشته میشه، اما در براکت سلف لیگیتینگ یه درب کوچیک روی خودش وجود داره که سیم رو نگه میداره و دیگه نیازی به کش نیست. به همین دلیل بعضی وقتا اصطکاک کمتر میشه و تمیز کردن هم راحت تره.

با این حال تجربه و مهارت دندانپزشک نقش خیلی مهم تری از نوع براکت داره. در خیلی از موارد میشه با هر دو سیستم به نتیجه عالی رسید. به همین خاطر انتخاب بین براکت کانونشنال و سلف لیگیتینگ معمولا بعد از معاینه دقیق ارتودنسی انجام میشه تا بهترین گزینه برای شرایط دندونی شما انتخاب بشه.

براکت گذاری اصولی در مطب دکتر نبی در تهران - ونک

اگه بخوای یه ارتودنسی دقیق و موفق داشته باشی، یکی از مهم ترین مراحل درمان براکت گذاری اصولیه. چون اگر براکت ها حتی چند دهم میلیمتر اشتباه روی دندون چسبونده بشن، مسیر حرکت دندونها عوض میشه و نتیجه درمان تحت تاثیر قرار میگیره. برای همین این مرحله باید توسط دندانپزشکی انجام بشه که تسلط کامل به آناتومی دندونها و بیومکانیک ارتودنسی داشته باشه.

در گذشته بهترین نتایج ارتودنسی معمولا دست دندانپزشکانی بود که میتونستن خم های بسیار دقیق در سیم ارتودنسی ایجاد کنن. اما در ارتودنسی مدرن با سیستم هایی مثل MBT، بخش زیادی از اطلاعات حرکتی داخل طراحی براکت ها قرار گرفته. بنابراین مهم ترین عامل موفقیت درمان اینه که براکت ها در موقعیت دقیق روی دندونها چسبونده بشن تا دندونها به شکل درست و قابل پیش بینی حرکت کنن.

در مطب دکتر نبی در تهران (منطقه ونک)، براکت گذاری با دقت بالا و طبق اصول علمی انجام میشه. دکتر نبی با بیش از 30 سال سابقه ارتودنسی، اولین فردی بوده که سیستم MBT رو وارد ایران کرده و به بیش از 3000 دندانپزشک آموزش داده. به همین دلیل نصب براکت ها در این مطب با دقت بالا انجام میشه تا حرکت دندونها دقیق و درمان موفق تر پیش بره.

نگهداری از براکت ارتودنسی - چه کارهایی باعث سالم موندن براکت ها میشه؟

برای اینکه براکت های ارتودنسی در طول درمان سالم بمونن و از دندون جدا نشن، رعایت رژیم غذایی ارتودنسی رو باید جدی بگیری و از خوردن غذاهای سفت و چسبناک که ممکنه بهشون آسیب بزنن خودداری کنی. جدا شدنش هم هزینه اضافه به همراه داره هم طول دوره درمانت رو بیشتر میکنه.

اگه براکت لب رو زخم کرد چیکار کنم؟

اوایل ارتودنسی ممکنه براکت ها به داخل لب یا گونه گیر کنن و باعث سوزش یا زخم شدن بشن. این اتفاق معمولا موقته و بعد از چند روز با عادت کردن بافت دهان کمتر میشه.

برای کمتر شدن اذیت شدن میتونی از موم ارتودنسی استفاده کنی. یه تکه کوچک از موم رو با انگشت نرم کن و روی براکتی که باعث زخم شده بذار تا سطحش پوشیده بشه و با لب تماس مستقیم نداشته باشه.

همچنین بهتره دهانت رو چند بار در روز با آب نمک ولرم بشوری تا زخم زودتر ترمیم بشه. اگر زخم شدید بود یا مدت زیادی خوب نشد، بهتره با مطب ارتودنسی تماس بگیری تا براکت بررسی بشه.

اگه براکت کنده شد چیکار کنم؟

اگه شل بشه یا بیفته، درمان عقب میفته. پس بهتره همون موقع که متوجه شدی با مطب تماس بگیری.

تا زمان مراجعه:

• به براکت دست نزن
• غذای سفت نخور
• اگه براکت اذیت میکنه، از موم ارتودنسی استفاده کن

چطور براکت ها رو تمیز نگه داریم؟

رعایت دقیق بهداشت ارتودنسی ضروریه، چون تجمع پلاک و باقی موندن غذا اطراف اونها میتونه باعث پوسیدگی دندون یا التهاب لثه بشه. 

براکت ها باعث ایجاد گیر غذایی میشن، برای همین باید:

• بعد هر وعده با مسواک مخصوص ارتودنسی مسواک بزنی
• از نخ دندون مخصوص ارتودنسی استفاده کنی
• با برس بین دندونی زیر سیم و ببن براکت ها رو تمیز کن

براکت ها چند وقت روی دندون میمونن؟

بسته به شدت نامنظمی، براکت ها تا آخر درمان روی دندونها میمونن. طول درمان ارتودنسی ثابت معمولا 12 تا 24 ماهه. بعد از پایان درمان، اونها از روی دندون برداشته میشن و برای ثابت نگه داشتن نتیجه درمان از ریتینر ارتودنسی استفاده میشه.

حرف آخر

براکت ارتودنسی یکی از مهم ترین اجزای درمان ارتودنسی ثابته و نقش اصلی در انتقال نیرو به دندونها رو داره.

اگه میخوای بدونی بعد از براکت گذاری، سیم ارتودنسی چطور کار میکنه و دقیقا چه نقشی تو حرکت دندونهات داره، حتما یه سر به صفحه سیم ارتودنسی بزن.