براکت ارتودنسی چه کاری انجام میده؟

براکت به کنترل چرخش و زاویه دندان کمک میکنه؛ نه فقط صاف دیده شدن لبه دندان ها. مثلا برای دندانی که چرخیده، سیم و براکت باید با هم نیروی مناسب ایجاد کنن تا دندان در جهت مورد نظر حرکت کنه. نوع سیم و جای نصب براکت در این کار نقش دارن. [1][9]

در ارتودنسی ثابت، براکت ها هنگام غذا خوردن و مسواک روی دندان میمونن. «بریس» نام مجموعه دستگاه است؛ براکت فقط یکی از اجزای اونه. [8]

تفاوت براکت با سیم، کش و بند چیه؟

براکت به سطح دندان میچسبه، ولی سیم ارتودنسی از شیار وسط براکت ها عبور میکنه. در مدل معمولی، کش کوچکی به نام «اورینگ» یا یک سیم نازک به نام «لیگاچور»، سیم اصلی رو در شیار نگه میداره. کش هایی که بین دندان های دو فک قرار میگیرن، کار دیگری دارن و با اورینگ یکی نیستن. [11]

بند ارتودنسی حلقه ای دور بعضی دندان های عقب است. سیم در این ناحیه میتونه وارد تیوب، یعنی قطعه لوله مانند کوچکی روی دندان یا بند، بشه. بنابراین لازم نیست وسیله روی همه دندان ها دقیقا یک شکل باشه یا برای همه بیماران، بندگذاری قبل از براکت گذاری انجام بشه. [8][11]

براکت گذاری چطور انجام میشه؟

برای براکت گذاری، سطح دندان آماده میشه و براکت با ماده چسباننده مخصوص، یعنی کامپوزیت ارتودنسی، روی اون قرار میگیره؛ سپس سیم به براکت ها وصل میشه. برای چسباندن براکت، دندان مثل آماده سازی یک روکش تراش داده نمیشه؛ اتصال روی سطح دندان انجام میشه. [2][7]

  1. سطح دندان ها تمیز و خشک میشه و لب و گونه از محل کار کنار نگه داشته میشن.
  2. سطح محل اتصال با مواد مخصوص آماده میشه.
  3. براکت با کامپوزیت مخصوص روی دندان قرار میگیره و موقعیتش کنترل میشه.
  4. در روش رایج چسباندن با کامپوزیت نوری، ماده با نور مخصوص سفت میشه.
  5. سیم داخل براکت ها قرار میگیره و با کش، لیگاچور یا گیره خود براکت نگه داشته میشه.

زمان جلسه نصب به تعداد دندان ها و کارهای همزمان بستگی داره؛ موقع گرفتن نوبت، مدت لازم رو از مطب بپرس. اگر دندان روکش شده، ترمیم بزرگ یا سابقه ضربه به دندان جلو داری، قبل از شروع به دکتر اطلاع بده. [2][10]

چرا جای نصب براکت روی دندان مهمه؟

جای براکت روی دندان، جهت اثر سیم و کنترل زاویه دندان رو تغییر میده. سطح جلوی دندان کاملا صاف نیست؛ نزدیک تر شدن براکت به لثه یا لبه دندان، اون رو روی انحنای متفاوتی قرار میده. برای همین، یکسان نبودن ظاهری ارتفاع براکت ها به تنهایی نشانه نصب اشتباه نیست و باید با شکل دندان و هدف درمان سنجیده بشه. [9]

انواع براکت ارتودنسی چه تفاوتی دارن؟

انواع براکت ارتودنسی از 3 جهت تفاوت دارن: جنس، روش نگه داشتن سیم و محل نصب. فلزی و سرامیکی به جنس اشاره دارن؛ معمولی و سلف لیگیتینگ به نگهداری سیم با کش یا گیره؛ لینگوال هم یعنی نصب پشت دندان. پس یک براکت میتونه هم سرامیکی باشه و هم سلف لیگیتینگ. [1]

مقایسه ساختار 4 مدل رایج براکت

نوع براکت ظاهر بدنه روش نگه داشتن سیم
فلزی معمولی فلزی کش کوچک یا لیگاچور
سرامیکی معمولی همرنگ یا شفاف کش کوچک یا لیگاچور
سلف لیگیتینگ فلزی فلزی گیره خود براکت
سلف لیگیتینگ همرنگ همرنگ یا شفاف گیره خود براکت

براکت فلزی معمولی یا کانونشنال

براکت فلزی معمولی یا کانونشنال، سیم رو با کش کوچک یا لیگاچور نگه میداره. این مدل مقاومه و معمولا از گزینه های همرنگ هزینه کمتری داره، اما هنگام لبخند واضح تر دیده میشه. در راهنمای ارتودنسی فلزی میتونی شرایط درمان با این روش رو ببینی. [1]

براکت فلزی ارتودنسی کانونشنال نصب شده روی دندان ها در درمان ارتودنسی ثابت

براکت سرامیکی یا همرنگ دندان

براکت سرامیکی به دلیل رنگ نزدیک به دندان یا ظاهر شفاف، کمتر جلب توجه میکنه؛ ولی همچنان یک وسیله ثابت همراه با سیمه. این براکت از فلزی شکننده تره. [12] اگر دندان های بالا موقع بستن دهان به براکت های پایین برخورد کنن، جنس سخت سرامیک میتونه به دندان مقابل آسیب بزنه؛ برای همین انتخابش فقط به ظاهر بستگی نداره. [7]

شرایط انتخاب و محدودیت های این روش رو در راهنمای ارتودنسی سرامیکی بخون.

براکت سرامیکی شفاف روی دندان ها برای ارتودنسی با ظاهر کمتر قابل مشاهده

براکت سلف لیگیتینگ فلزی

در براکت سلف لیگیتینگ، گیره کوچک خود براکت سیم رو نگه میداره؛ بنابراین برای این کار اورینگ لازم نیست. اما ممکنه همچنان به کش بین دو فک نیاز داشته باشی و جلسات تنظیم هم حذف نمیشن. [1][11]

براکت سلف لیگیتینگ فلزی با مکانیزم درب نگهدارنده سیم ارتودنسی
گیره دار بودن، درمان سریع تر رو تضمین نمیکنه. در یک مطالعه مقایسه ای، زمان کل درمان با دو نوع براکت سلف لیگیتینگ و معمولی تفاوت معنی داری نداشت. بنابراین این مدل رو فقط با وعده «چند ماه درمان کمتر» انتخاب نکن. [3]

براکت سلف لیگیتینگ همرنگ

این مدل، بدنه همرنگ دندان رو با گیره نگهدارنده سیم ترکیب میکنه. رنگ و جنس گیره در مدل ها یکسان نیست و ممکنه بخشی از اون فلزی باشه؛ پس همرنگ بودن بدنه به معنی پنهان شدن تمام اجزای دستگاه نیست. برای انتخاب ظاهری، نمونه خود براکت و سیمی که قرار است استفاده بشه رو ببین. [1]

براکت سلف لیگیتینگ سرامیکی همرنگ دندان با ظاهر کمتر قابل مشاهده

براکت لینگوال یا پشت دندانی

براکت لینگوال پشت دندان و رو به زبان نصب میشه، بنابراین از روبه رو کمتر دیده میشه. این روش هم ثابته و ممکنه اوایل، زبان یا تلفظ بعضی صداها رو بیشتر درگیر کنه. [7] درمان لینگوال در مطب دکتر نبی انجام نمیشه.

کدام براکت برای دندان های من مناسب تره؟

براکت مناسب باید هم حرکت های مورد نیاز دندان هات رو امکان پذیر کنه و هم با تماس دو فک، سلامت دهان، بودجه و اولویت ظاهریت سازگار باشه. انتخاب فقط بر اساس اسم مدل یا برند کافی نیست. [6]

اگر هزینه و مقاومت دستگاه اولویت دارن، فلزی معمولی گزینه قابل بررسیه. اگر کمتر دیده شدن مهم تره، سرامیکی هم مطرح میشه؛ به شرط اینکه تماس آسیب زا با دندان مقابل نداشته باشه. برای مقایسه جزئی تر، مقاله ارتودنسی سرامیکی بهتر است یا فلزی رو ببین.

در جلسه مشاوره، یک سوال کاربردی بپرس: «برای حرکت هایی که دندان های من لازم دارن، کدام مدل ها قابل استفاده هستن و تفاوت هزینه و محدودیت هاشون برای من چیه؟» این سوال از انتخاب صرفا بر اساس ظاهر عکس ها، اطلاعات بیشتری بهت میده.

کدام براکت با شرایط دندان هات سازگارتره؟

در معاینه با دکتر نبی، میتونی گزینه های مناسب دندان هات، محدودیت هر روش و هزینه درمان رو بررسی کنی. برای آشنایی با جلسه اول یا هماهنگی مراجعه، از مسیرهای زیر استفاده کن.

براکت نامرئی و براکت رنگی دقیقا چی هستن؟

«براکت نامرئی» اسم یک وسیله مشخص نیست و ممکنه برای براکت سرامیکی یا پشت دندانی به کار بره. اما ارتودنسی نامرئی با الاینر شفاف از پلاک های قابل برداشتن استفاده میکنه، نه براکت و سیم. بنابراین الاینر، «براکت متحرک» نیست. [6]

در ارتودنسی رنگی هم معمولا رنگ اورینگ های دور براکت انتخاب میشه، نه رنگ بدنه فلزی. این کش ها میتونن نقره ای، شفاف یا رنگی باشن. گیره سلف لیگیتینگ جای همین اورینگ رو میگیره. [7]

قیمت براکت با هزینه ارتودنسی چه فرقی داره؟

قیمت یک قطعه براکت، هزینه کل درمان نیست. برای مقایسه هزینه باید نوع دستگاه، یک یا دو فک بودن درمان، نیاز به کشیدن دندان و خدمات داخل مبلغ مشخص باشن. تعرفه درمان در صفحه هزینه ارتودنسی ثابت آمده؛ قیمت خرید براکت به تنهایی، دو طرح درمان رو قابل مقایسه نمیکنه.

نصب اولیه براکت و تنظیم های معمول، بخشی از هزینه اصلی درمان در این مطب هستن؛ اما چسباندن دوباره براکت جداشده هزینه جداگانه داره. مبلغ اتصال مجدد یا تعویض قطعه آسیب دیده رو هنگام هماهنگی مراجعه از پذیرش بپرس.

بعد از گذاشتن براکت چه احساسی طبیعی است؟

حساسیت دندان ها موقع جویدن و احساس فشار در چند روز اول بعد از نصب براکت رایجه و معمولا کمتر میشه. غذای نرم تر در این مدت کمک میکنه. اگر درد شدید یا رو به افزایشه، بعد از چند روز بهتر نشده یا با تورم همراهه، با مطب تماس بگیر. [2]

برای انتخاب مسکن، بیماری های زمینه ای، حساسیت دارویی و داروهایی که مصرف میکنی رو با دندانپزشک یا داروساز مطرح کن. درد ناشی از فشار روی دندان با زخم ناشی از تماس براکت با گونه فرق داره؛ راه کنترل این دو همیشه یکسان نیست. [2][4]

برای شناخت علت ناراحتی و روش های کنترل اون، راهنمای درد ارتودنسی رو ببین.

اگر براکت لب یا گونه رو زخم کرد چیکار کنم؟

برای کم کردن تماس قسمت آزاردهنده با لب یا گونه، موقتا از موم ارتودنسی استفاده کن. دستت رو بشور، سطح براکت رو تا حد امکان خشک کن و یک تکه کوچک موم نرم شده روی قسمت تیز بذار. موم، پوشش محافظه؛ براکت جداشده رو تعمیر نمیکنه. [4]

موم ارتودنسی روی براکت ها برای جلوگیری از زخم و تحریک لب و گونه

اگر زخم شدید یا ماندگار شد یا موم نتونست جلوی تماس آزاردهنده رو بگیره، با مطب هماهنگ کن تا براکت، قلاب یا انتهای سیم بررسی بشه. قسمت تیز رو خودسرانه سوهان نزن و نبر. [4]

اگر براکت ارتودنسی کنده شد چیکار کنم؟

با مطب تماس بگیر و بگو براکت کدام دندان شل شده، هنوز به سیم وصله یا کاملا افتاده و آیا درد یا زخم داری. زمان مراجعه رو تیم درمان مشخص میکنه؛ بدون اطلاع مطب تا نوبت بعدی صبر نکن. براکت جداشده دیگه نمیتونه نیروی سیم رو مثل قبل به همون دندان منتقل کنه. [4][11]

  • اگر براکت هنوز به سیم وصله، اون رو نکش و برای جدا کردنش با ابزار تلاش نکن.
  • اگر قطعه کاملا جدا شده و به راحتی در دسترسه، از دهان خارجش کن و برای مراجعه نگه دار.
  • تا زمان بررسی، غذای نرم بخور و به اون قسمت فشار وارد نکن؛ برای لبه آزاردهنده از موم استفاده کن.
  • براکت رو با چسب خانگی نچسبون و بدون راهنمایی تیم درمان سیم رو نبر یا خم نکن.
چه زمانی رسیدگی فوری لازمه؟ مشکل تنفس یا بلع، خونریزی کنترل نشونده، ضربه شدید به صورت یا درد شدید همراه با تورم صورت و تب، نیاز به رسیدگی فوری پزشکی یا دندانپزشکی داره. این علائم رو به حساب «فقط یک براکت شکسته» نذار. [4]

چطور از براکت و دندان های اطرافش مراقبت کنم؟

مراقبت باید هم جلوی آسیب به دستگاه رو بگیره و هم دندان و لثه رو سالم نگه داره. ممکنه هیچ براکتی نشکسته باشه، اما اطرافش خوب تمیز نشده باشه؛ این دو موضوع رو جدا بررسی کن. [11]

جلوگیری از جدا شدن براکت

خوراکی های خیلی سفت و چسبنده مثل یخ، ته دیگ سفت و تافی رو کنار بذار. سیب و لقمه های بزرگ رو خرد کن تا مجبور نباشی با دندان های جلو محکم گاز بزنی. جویدن مداد، ناخن یا باز کردن بسته بندی با دندان هم به دستگاه فشار میاره. در راهنمای رژیم غذایی ارتودنسی، غذاهای مناسب و روش خوردنشون رو ببین. [11]

تمیز کردن اطراف براکت و زیر سیم

صبح، شب و بعد از وعده های غذایی با مسواک نرم و خمیر دندان فلورایددار، بالای براکت، پایین اون و کنار لثه رو تمیز کن. هر روز زیر سیم رو با برس بین دندانی و فاصله بین دندان ها رو با نخ مناسب یا وسیله ای که تیم درمان آموزش داده پاک کن. [2][5]

اگر بعد از غذا به مسواک دسترسی نداری، فعلا دهانت رو با آب بشور و در اولین فرصت مسواک بزن؛ آب کشیدن جای مسواک رو نمیگیره. روش مرحله به مرحله رو در صفحه بهداشت ارتودنسی ثابت ببین. [5]

پلاک میکروبی، یعنی لایه چسبنده باکتری ها روی دندان، اگر اطراف براکت باقی بمونه میتونه باعث لکه سفید، پوسیدگی و التهاب لثه بشه. مصرف مکرر خوراکی و نوشیدنی شیرین رو محدود کن و معاینه های معمول دندانپزشکی رو ادامه بده. [5][11]

براکت ها تا چه زمانی روی دندان میمونن و چطور برداشته میشن؟

در بسیاری از درمان ها، براکت ها حدود 12 تا 24 ماه روی دندان میمونن؛ درمان محدود میتونه کوتاه تر و مشکلات پیچیده طولانی تر باشن. این بازه، زمان قطعی درمان شما نیست. [1] عوامل تعیین کننده رو در مقاله طول درمان ارتودنسی ثابت بخون.

صاف شدن چند دندان جلو به تنهایی زمان برداشتن دستگاه رو مشخص نمیکنه؛ نحوه تماس دندان های بالا و پایین و بقیه هدف های درمان هم باید بررسی بشن. [6]

در جلسه پایان درمان، سیم و براکت ها با ابزار مخصوص برداشته میشن و ماده چسبنده باقی مانده روی دندان پاک میشه. این کار باید در مطب انجام بشه؛ کندن براکت یا تراشیدن چسب در خانه روش ایمنی نیست. [7]

بعد از برداشتن دستگاه، ریتینر ارتودنسی یا نگهدارنده برای حفظ موقعیت دندان ها استفاده میشه. ساعت و مدت استفاده رو دکتر تعیین میکنه و نگهداری ممکنه طولانی مدت باشه. برداشتن براکت، پایان جابه جایی برنامه ریزی شده دندان هاست؛ نه پایان نگهداری نتیجه. [6]