رژیم غذایی ارتودنسی ثابت؛ چی بخوریم و چی نخوریم؟

در ارتودنسی ثابت، تغذیه مناسب باید هم با حساسیت دندان ها سازگار باشه، هم به براکت ها، یعنی قطعه های چسبیده روی دندان، فشار اضافه وارد نکنه. این دو محدودیت مدت یکسانی ندارن: سختی جویدن معمولا در روزهای اول بیشتره، اما مراقبت از براکت و سیم تا پایان درمان ادامه داره. ^{[1، 3]}

در ارتودنسی ثابت چی نخوریم؟

خوراکی های خیلی سفت، ترد و چسبنده مثل ته دیگ سفت، یخ، آبنبات، مغزهای کامل، پاپ کورن و تافی رو کنار بذار. لازم نیست همه میوه ها، نان یا گوشت رو حذف کنی؛ در خیلی از غذاها، بافت و روش خوردن تعیین میکنه انتخاب مناسبی هستن یا نه. ^{[1، 2]}

غذاهای سفت و چسبنده؛ خطر برای براکت و سیم

گاز زدن سیب کامل یا کشیدن یک تکه نان سفت با دندان های جلو میتونه به دستگاه فشار بیاره. تافی و کارامل هم موقع جویدن به دندان و دستگاه میچسبن. ریز کردن یک خوراکی خیلی سفت، مثل بادام یا ته دیگ خشک، لزوما اون رو مناسب نمیکنه؛ هنوز باید با فشار جویده بشه.

خوراکی شیرین؛ خطر برای دندان حتی اگر نرم باشه

کیک نرم یا بستنی ساده ممکنه فشار زیادی به براکت وارد نکنه، اما این به معنی مصرف آزادانه نیست. خوردن مکرر شیرینی و نوشیدنی شیرین، به ویژه بین وعده ها، خطر پوسیدگی رو بیشتر میکنه. اگر مصرف میکنی، مقدارش محدود و همراه وعده باشه؛ مسواک زدن هم اثر ریزه خواری مداوم رو کاملا خنثی نمیکنه. ^{[2، 4]}

با ارتودنسی چی بخوریم که هم نرم باشه، هم سیرکننده؟

تخم مرغ، برنج نرم، خورش با گوشت نرم، ماهی بدون تیغ، ماکارونی، عدسی کاملا پخته، پوره سیب زمینی و ماست انتخاب های کاربردی هستن. قرار نیست تمام دوران درمان فقط سوپ بخوری. وعده ای انتخاب کن که علاوه بر نرم بودن، منبع پروتئین و انرژی هم داشته باشه. ^{[1، 2]}

این جدول فقط چند انتخاب روزمره است، نه برنامه اجباری یا رژیم شخصی. مقدار غذا رو با نیاز و اشتهای خودت تنظیم کن. اگر دیابت، حساسیت غذایی یا رژیم درمانی داری، همون محدودیت های تغذیه ای رو هم در انتخاب غذا رعایت کن.

روز اول ارتودنسی چی بخوریم و تا کی غذای نرم لازم داریم؟

روز اول، غذایی انتخاب کن که با جویدن کم خورده بشه؛ مثل تخم مرغ نرم، پوره، ماست ساده یا سوپ غلیظ. وقتی حساسیت کمتر شد، میتونی غذاهای معمول نرم رو به برنامه ات برگردونی. برای همه، روز مشخصی وجود نداره که از اون به بعد جویدن کاملا راحت بشه. ^{[1، 3]}

برای شروع غذا خوردن بعد از نصب براکت، دستور همون جلسه رو رعایت کن. اگر کار دیگری مثل کشیدن دندان یا بی حسی هم انجام شده، محدودیت های اون جداست. توصیه «همه باید 24 ساعت چیزی نخورن» درست نیست و نباید برای خودت چنین محدودیتی بسازی.

اگر فقط مایعات میخوری چون هر بار بستن دهان درد شدید ایجاد میکنه، یا نمیتونی غذا و مایعات کافی دریافت کنی، با مطب تماس بگیر. احساس برخورد دندان با براکت هم نیاز به بررسی داره؛ لازم نیست برای تحمل این وضعیت وعده ها رو حذف کنی.

بعد از تنظیم یا سفت کردن سیم ارتودنسی چی بخوریم؟

اگر بعد از تنظیم دوباره جویدن حساس شد، موقتا به غذاهای نرم تر برگرد. ماکارونی نرم، برنج با خورش، عدسی و پوره گزینه های مناسبی هستن. با بهتر شدن تحمل جویدن، تنوع غذا رو بیشتر کن؛ ممنوعیت خوراکی های خیلی سفت با کم شدن درد از بین نمیره.

برای تشخیص ناراحتی معمول از علائمی که نیاز به پیگیری دارن، راهنمای درد ارتودنسی رو بخون.

چطور با ارتودنسی ثابت غذا بخوریم؟

لقمه رو قبل از گذاشتن در دهان کوچک کن و غذا رو آرام بجو. میوه سفت، ساندویچ ضخیم و بلال رو مستقیم با دندان های جلو گاز نزن. خرد کردن برای غذایی کمک کننده است که بعد از آماده سازی، جویدنش به فشار زیاد نیاز نداشته باشه. ^{[1، 2]}

• هسته خرما، زیتون و میوه رو قبل از خوردن خارج کن؛ به هسته نخوردن با دندان اعتماد نکن.
• گوشت نرم رو از استخوان جدا کن و ریش ریش یا خرد کن.
• نان و ساندویچ رو به لقمه های کوچک تقسیم کن؛ تکه های سفت رو با دندان نکش.
• اگر حین جویدن چیزی به براکت گیر کرد، فشار رو بیشتر نکن؛ لقمه رو کنار بذار و وضعیت رو بررسی کن.

با ارتودنسی ثابت میشه پیتزا، بستنی یا آدامس خورد؟

پیتزا: اگر خمیرش نرم باشه و مواد سفت نداشته باشه، میتونی به تکه های کوچک تقسیمش کنی. لبه خشک یا برشته رو نخور و برای جدا کردن لقمه، پیتزا رو با دندان های جلو نکش. ^[1]

بستنی: نوع ساده، بدون مغز سفت، تکه شکلات سخت یا قیف سفت، از نظر جویدن راحت تره. خنکی ممکنه موقتا ناراحتی رو کمتر کنه، ولی بستنی درمان درد نیست و به دلیل قند، نباید به میان وعده مکرر تبدیل بشه.

آدامس: نوع قندی یا خیلی چسبنده انتخاب مناسبی نیست. آدامس بدون شکر هم برای همه دستگاه ها و همه بیماران مناسب نیست؛ فقط با تایید دکتر معالجت مصرف کن. جویدن آدامس جای مسواک و تمیز کردن بین دندان ها رو نمیگیره. ^{[3، 6]}

چه نوشیدنی هایی در ارتودنسی مناسب ترن؟

آب و شیر ساده انتخاب های مناسب تری هستن. نوشابه، نوشابه رژیمی، نوشیدنی انرژی زا و آبمیوه اسیدی برای مصرف مکرر مناسب نیستن. بدون قند بودن نوشابه، اسید اون رو حذف نمیکنه؛ اسید میتونه سطح مینای دندان رو فرسوده کنه، حتی اگر براکت سالم بمونه. ^{[2، 5]}

آبمیوه و اسموتی رو جای آب نذار و در طول روز جرعه جرعه مصرف نکن. اگر میخوری، مقدار محدود و همراه غذا باشه. چای و قهوه ساده معمولا از نظر فشار به براکت مسئله ای ندارن، اما افزودن مداوم قند یا شکر و احتمال تغییر رنگ دندان یا کش های روشن رو در نظر بگیر.

برای روش تمیز کردن اطراف براکت و زیر سیم، آموزش بهداشت ارتودنسی ثابت رو ببین. نرم بودن غذا به معنی تمیز موندن اطراف دستگاه نیست.

اگر موقع غذا خوردن براکت کنده شد، چیکار کنیم؟

با مطب تماس بگیر و توضیح بده کدام قسمت شل شده و آیا درد یا زخم داری. زمان مراجعه رو تیم درمان تعیین میکنه؛ بدون اطلاع مطب تا نوبت بعدی منتظر نمون. تا تعیین تکلیف، غذای نرم بخور و به اون قسمت فشار وارد نکن. ^{[3، 7]}

• اگر براکت هنوز به سیم وصله، اون رو نکش و در خانه نچسبون.
• اگر قسمت آسیب دیده لب یا گونه رو اذیت میکنه، میتونی با موم ارتودنسی بپوشونیش.
• اگر قطعه کاملا جدا شده و داخل دهانه، اون رو خارج کن و برای مراجعه نگه دار.
• اگر همراه حادثه مشکل تنفس یا بلع پیدا کردی، رسیدگی فوری پزشکی لازمه.

شکستگی براکت میتونه روند درمان رو مختل کنه، اما برای هر شکستگی نمیشه چند ماه تاخیر قطعی تعیین کرد. مرحله درمان و وضعیت دندان مهمن؛ این موضوع یکی از عوامل موثر بر طول درمان ارتودنسی ثابت است. هزینه احتمالی ترمیم هم باید بر اساس قرارداد و شرایط مطب روشن بشه. ^[3]

عادت هایی که مثل غذای سفت به دستگاه فشار میارن

جویدن یخ، مداد، ناخن و باز کردن بسته بندی با دندان رو کنار بذار. این فشارها هم میتونن به دستگاه آسیب بزنن. برای انتخاب غذا هم همین معیار رو نگه دار: لقمه ای که باید با زور بشکنی، بکشی یا خرد کنی، انتخاب مناسبی برای براکت نیست. ^[3]