اپن بایت چیست؟ علت به هم نرسیدن دندان ها و راه درمان

از کجا بفهمید فاصله دندان های شما اپن بایته؟

ممکنه موقع گاز زدن ساندویچ متوجه بشید دندان های جلوی شما غذا را کامل قطع نمیکنن، یا وقتی دندان های عقب روی هم قرار میگیرن، جلوی دهان شما هنوز فاصله داره. این حالت با فاصله بین دو دندان کنار هم فرق داره: در اپن بایت، فاصله بین دندان های دو فک باقی میمونه. ^[1]

اگر فاصله در جلو باشه، به آن «اپن بایت قدامی» میگن؛ اگر دندان های عقب به هم نرسن، «اپن بایت خلفی» نام داره و ممکنه یک طرفه یا دوطرفه باشه. باز بودن لب ها به تنهایی نشانه اپن بایت نیست؛ ضمن اینکه در حالت استراحت، کمی فاصله بین دندان های بالا و پایین طبیعیه. ^[2]

این مشکل میتونه گاز زدن و تلفظ بعضی صداها را سخت کنه، اما همه افراد علائم یکسان ندارن. برای تشخیص، نحوه تماس دندان ها، وضعیت صورت و فک و در صورت نیاز عکس های تشخیصی بررسی میشن؛ عکس لبخند به تنهایی برای انتخاب درمان کافی نیست. توضیح روش های درمان در ادامه بیشتر درباره اپن بایت جلوی دهانه؛ اگر دندان های عقب به هم نمیرسن، علت و برنامه درمان باید جداگانه بررسی بشه. ^{[1، 2]}

علت اپن بایت؛ مشکل از دندانه یا فک؟

گاهی جای دندان ها عامل اصلیه؛ گاهی الگوی رشد و رابطه استخوان های فک نقش بیشتری داره. به این دو حالت «دندانی» و «اسکلتی» میگن، ولی ممکنه ترکیبی از هر دو وجود داشته باشه. علت فاصله، شدت آن و وضعیت رشد فک، کنار هم مسیر درمان را مشخص میکنن. ^{[1، 3]}

• مکیدن طولانی انگشت یا پستانک: مدت و تکرار عادت در اثر آن روی دندان ها نقش داره.
• وضعیت زبان: قرار گرفتن مداوم زبان بین دندان ها در حالت استراحت میتونه اثرگذار باشه؛ هر بار جلو آمدن زبان هنگام بلع، به معنی علت اصلی مشکل نیست.
• الگوی رشد فک و عوامل ارثی: در بعضی افراد، شکل رشد صورت زمینه ایجاد فاصله را فراهم میکنه.

تنفس دهانی مداوم هم نیاز به بررسی داره، به ویژه اگر با گرفتگی بینی یا خرخر همراه باشه. این وضعیت میتونه با اپن بایت همراه باشه، اما علت قطعی همه موارد نیست؛ گاهی ارزیابی گوش و حلق و بینی هم لازمه. ^{[2، 3]}

اپن بایت بدون جراحی درمان میشه؟

بله، در بعضی کودکان و بزرگسالان. بزرگسال بودن یا حتی دیده شدن فاصله زیاد، به تنهایی حکم جراحی نیست. پزشک باید بررسی کنه با حرکت دندان ها چقدر میشه تماس مناسب ایجاد کرد و آیا اختلاف استخوان های فک هم به اصلاح نیاز داره. ^{[4، 5]}

ارتودنسی ثابت یا الاینر شفاف؟

برای بستن فاصله بین دندان ها، ممکنه از ارتودنسی ثابت یا الاینر شفاف استفاده بشه. در روش ثابت، براکت و سیم روی دندان ها قرار میگیرن. الاینر، قالب شفافی است که روی دندان ها میگذارید و برای غذا خوردن و مسواک زدن درمیارید. هر دو روش میتونن به درمان اپن بایت کمک کنن، اما برای همه افراد به یک اندازه مناسب نیستن. ^{[4، 6]}

انتخاب روش به حرکت مورد نیاز دندان ها و همکاری شما بستگی داره. اگر ارتودنسی نامرئی را انتخاب کنید، باید قالب ها را هر روز به مدت تعیین شده استفاده کنید. اگر فکر میکنید مرتب آنها را درمیارید یا فراموش میکنید دوباره بگذارید، ارتودنسی ثابت ممکنه انتخاب مناسب تری باشه. البته با براکت هم تمیز کردن دندان ها و استفاده از کش های تجویزشده مهمه. ^{[6، 9]}

هدف درمان فقط بسته شدن فاصله جلوی دهان نیست؛ دندان های عقب هم باید درست روی هم قرار بگیرن. برای رسیدن به این نتیجه، گاهی در کنار براکت یا الاینر به وسایل کمکی مثل مینی اسکرو نیاز داریم. ^{[4، 6]}

مینی اسکرو چه کمکی میکنه؟

مینی اسکرو یک پیچ کوچک و موقته که داخل استخوان فک قرار میگیره و تکیه گاهی برای حرکت دندان ها فراهم میکنه. در بعضی بیماران، با کمک آن دندان های عقب کمی به سمت داخل استخوان حرکت میکنن تا فاصله جلوی دهان کمتر بشه. این روش برای بعضی بیماران جایگزین جراحی فک میشه. در مقابل، به مراقبت و پیگیری نیاز داره؛ پیچ ممکنه لق بشه یا بافت اطراف آن التهاب پیدا کنه و برنامه درمان به تغییر نیاز داشته باشه. ^[5]

چه زمانی جراحی فک مطرح میشه؟

وقتی اختلاف استخوانی قابل توجه باشه و حرکت دندان ها به تنهایی نتونه تماس مناسب دندان ها و تعادل مورد انتظار در چهره را ایجاد کنه، درمان ترکیبی ارتودنسی و جراحی فک بررسی میشه. در این مسیر، ارتودنسی دندان ها را تنظیم میکنه و جراحی موقعیت فک را تغییر میده. ^{[4، 6، 7]}

اگر جراحی نمیخواهید، سوال مفید اینه: «بدون جراحی چه چیزی اصلاح میشه و چه محدودیتی باقی میمونه؟» گاهی تماس دندان ها بهتر میشه، اما تغییر فرم صورت یا اصلاح خود اختلاف فکی محدود میمونه. تصمیم باید بر اساس نتیجه قابل انتظار، خطرهای درمان و خواسته شما گرفته بشه؛ نه فقط چند میلی متر فاصله بین دندان ها.

این تصاویر نتیجه درمان دو بیمار را نشون میدن؛ روش مناسب و نتیجه قابل انتظار برای هر فرد با معاینه مشخص میشه.

اپن بایت کودکان خودبه خود خوب میشه؟

بعضی اپن بایت های مرتبط با مکیدن انگشت یا پستانک، بعد از قطع عادت و با ادامه رشد بهتر میشن؛ ولی این اتفاق برای همه کودکان قطعی نیست. اگر علت فکی باشه یا فاصله باقی بمونه، فقط منتظر افتادن دندان های شیری ماندن کافی نیست. بسته به وضعیت کودک، پیگیری، کمک به ترک عادت یا ارتودنسی کودکان مطرح میشه. ^[3]

اولین ارزیابی ارتودنسی بهتره حداکثر تا 7 سالگی انجام بشه؛ این به معنی شروع درمان برای همه در این سن نیست. اگر زودتر متوجه فاصله واضح، سختی گاز زدن یا عادت دهانی مداوم شدید، لازم نیست تا 7 سالگی صبر کنید. ^[7]

کودکی که در عکس میبینید، سابقه مکیدن انگشت داشته. برای کمک به کنترل این عادت، پلاک تانگ گارد براش تجویز شده؛ نوعی پلاک با محافظ زبان که انتخاب آن به شرایط کودک بستگی داره. این عکس ها قبل از درمان گرفته شده اند.

کامپوزیت یا تمرین های زبان میتونن اپن بایت را درمان کنن؟

کامپوزیت میتونه دندان را بلندتر کنه و فاصله را کمتر نشون بده، اما دندان ها یا فک را جابه جا نمیکنه. تفاوت اصلی ارتودنسی و کامپوزیت همینه. قبل از پوشاندن فاصله با کامپوزیت، باید مشخص بشه چرا دندان ها به هم نمیرسن و آیا بلندتر کردنشان انتخاب مناسبی هست یا نه.

منظور از تمرین های زبان، آموزش جای درست زبان هنگام استراحت، قورت دادن غذا یا حرف زدنه. اگر زبان مدام بین دندان ها قرار بگیره، ممکنه گفتاردرمانگر برای اصلاح این عادت تمرین بده. این تمرین ها برای همه لازم نیستن و به تنهایی جای ارتودنسی را نمیگیرن. ^{[2، 3]}

درمان اپن بایت چقدر طول میکشه و چقدر هزینه داره؟

مدت درمان برای همه یکسان نیست. به این بستگی داره که دندان ها چقدر باید حرکت کنن، فک هم به اصلاح نیاز داره یا نه و از چه روشی استفاده میشه. مثلا در یک مطالعه روی بزرگسالان، درمان به طور میانگین حدود 22 ماه طول کشید؛ برای شما ممکنه کوتاه تر یا طولانی تر باشه. بعد از معاینه میشه زمان تقریبی دقیق تری گفت. ^[1]

برای آشنایی با قیمت ها، جدول هزینه ارتودنسی را ببینید. موقع اعلام هزینه هم بپرسید چه چیزهایی شامل هزینه درمان هستند؛ مثلا مینی اسکرو و نگهدارنده هزینه جدا دارن یا نه. اگر جراحی فک لازم باشه، هزینه آن را هم جداگانه بپرسید.

چطور احتمال برگشت اپن بایت کمتر میشه؟

بعد از ارتودنسی، دندان ها ممکنه دوباره جابه جا بشن. ریتینر یا نگهدارنده، قالب متحرک یا سیم باریکی پشت دندان هاست که کمک میکنه در جای جدیدشون بمونن. پزشک مشخص میکنه کدام نوع برای شما مناسبه و چطور باید از آن استفاده کنید. ^{[1، 3]}

اگر عادتی مثل مکیدن انگشت یا قرار گرفتن زبان بین دندان ها هنوز ادامه داشته باشه، باید به آن هم رسیدگی بشه. استفاده از نگهدارنده و کنترل این عادت ها به حفظ نتیجه کمک میکنن، اما احتمال برگشت را کاملا از بین نمیبرن. ^{[1، 3]}

اگر دوباره بین دندان ها فاصله دیدید یا حس کردید مثل قبل روی هم قرار نمیگیرن، برای معاینه مراجعه کنید. قالب یا کش ها را خودتان تغییر ندهید.