اگر دندانپزشک گفته در بخشی از درمانت به مینی اسکرو نیاز داری، معمولا دلیلش اینه که برای یک حرکت مشخص، تکیه گاه دندان ها به تنهایی کافی نیست یا کنترل دقیق تری لازم داریم. مینی اسکرو کمک میکنه نیرو از یک نقطه ثابت تر وارد بشه و دندان هدف با کنترل بیشتری حرکت کنه.
مینی اسکرو در ارتودنسی چیست و چه کاری انجام میده؟
مینی اسکرو یک پیچ کوچک و موقتیه که معمولا از تیتانیوم یا آلیاژ تیتانیوم ساخته میشه و داخل استخوان فک قرار میگیره تا یک نقطه اتکا برای نیروی ارتودنسی ایجاد کنه. به این نوع تکیه گاه موقت TAD یا Temporary Anchorage Device هم گفته میشه.[1]
در ارتودنسی به کنترل تکیه گاه «انکوریج» میگیم. مثلا ممکنه لازم باشه دندان های جلو عقب برن، اما دندان های عقب تا حد ممکن جلو نیان. در بعضی طرح های درمان، مینی اسکرو کمک میکنه واکنش ناخواسته دندان های تکیه گاه کمتر بشه و نیروی مورد نظر دقیق تر اعمال بشه.[2]
| موضوع | جواب کوتاه |
|---|---|
| نقش مینی اسکرو | تکیه گاه موقت برای کنترل حرکت دندان ها |
| نام دیگر | TAD یا مینی ایمپلنت ارتودنسی |
| دائمیه؟ | نه، بعد از پایان کاربردش خارج میشه |
| همه بیماران لازم دارن؟ | نه، فقط وقتی طرح درمان به تکیه گاه اضافه نیاز داشته باشه |
اگر میخوای اول با روش اصلی درمان آشنا بشی، صفحه ارتودنسی ثابت توضیح میده براکت، سیم و وسایل کمکی چه نقشی در حرکت دندان ها دارن.
چه زمانی در درمان ارتودنسی از مینی اسکرو استفاده میشه؟
مینی اسکرو زمانی مطرح میشه که برای یک حرکت مشخص، انکوریج بیشتر یا کنترل دقیق تری لازم باشه. نیاز به آن از روی ظاهر نامرتبی دندان ها مشخص نمیشه و به نوع بایت، محل دندان ها، هدف حرکت و طراحی کلی درمان بستگی داره.
از کاربردهای رایجش میشه به کمک در کنترل بستن فضای کشیدن دندان، عقب بردن بعضی دندان ها، کنترل حرکت دندان های عقب و حرکت عمودی بعضی دندان ها اشاره کرد. شواهد پژوهشی نشون میدن مینی اسکرو در بعضی درمان ها میتونه انکوریج را بهتر از روش های متداول حفظ کنه، اما انتخابش باید متناسب با طرح درمان باشه.[2]
- وقتی باید دندان مشخصی حرکت کنه و حرکت دندان های تکیه گاه محدود بمونه.
- وقتی مدیریت یک فضا به تکیه گاه قوی تری نیاز داره.
- وقتی برای حرکت عمودی بعضی دندان ها به تکیه گاه اسکلتی نیاز داریم.
- وقتی روش های معمول انکوریج برای هدف درمان کافی یا مناسب نیستن.
مینی اسکرو کجای فک قرار میگیره؟
محل مینی اسکرو برای همه یکسان نیست. خیلی وقت ها بین ریشه 2 دندان قرار میگیره، اما بسته به نوع حرکت ممکنه در کام یا نواحی دیگه استخوان فک گذاشته بشه. محل باید طوری انتخاب بشه که هم تکیه گاه مناسبی ایجاد کنه و هم از ساختارهای مهم اطراف فاصله کافی داشته باشه.[1]
تماس مینی اسکرو با ریشه دندان میتونه احتمال شکست را بالا ببره، بنابراین فاصله ریشه ها و شرایط محل قرارگیری اهمیت دارن.[3] در صورت نیاز، تصاویر رادیوگرافی برای انتخاب محل و بررسی وضعیت اطراف استفاده میشن. اگر درباره مدارک لازم سوال داری، راهنمای مدارک و عکس های ارتودنسی را ببین.
گذاشتن مینی اسکرو چطور انجام میشه؟
گذاشتن مینی اسکرو معمولا یک کار محدود و کم تهاجمیه و با بی حسی موضعی انجام میشه. بعد از مشخص شدن محل، ناحیه بی حس میشه و پیچ با ابزار مخصوص داخل استخوان قرار میگیره. روش دقیق میتونه با توجه به محل و نوع سیستم مورد استفاده فرق داشته باشه.[1]
- محل مناسب با معاینه و در صورت نیاز تصویر رادیوگرافی بررسی میشه.
- ناحیه مورد نظر با بی حسی موضعی بی حس میشه.
- مینی اسکرو با ابزار مخصوص داخل استخوان قرار میگیره.
- پایداری پیچ و موقعیت آن نسبت به بافت های اطراف بررسی میشه.
- بسته به طرح درمان، نیروی ارتودنسی ممکنه همان جلسه یا در زمان دیگری به پیچ وصل بشه.
مینی اسکرو قرار نیست مثل ایمپلنت دندان برای ماندگاری دائمی با استخوان یکپارچه بشه. هدف اینه که در مدت مورد نیاز، تکیه گاه کافی ایجاد کنه و بعد از پایان کاربرد قابل خارج کردن باشه.
آیا گذاشتن مینی اسکرو درد دارد؟
هنگام گذاشتن مینی اسکرو از بی حسی موضعی استفاده میشه، برای همین معمولا به جای درد تیز بیشتر حس فشار یا یک حس غیرعادی داری. بعد از از بین رفتن بی حسی ممکنه در 24 ساعت اول کمی درد یا حساسیت ایجاد بشه و شدت آن برای همه یکسان نیست.[1]
پس عبارت «مینی اسکرو هیچ دردی نداره» دقیق نیست. ناراحتی معمولا محدود و کوتاه مدته، اما اگر درد شدید باشه، بیشتر بشه یا با تورم قابل توجه، ترشح یا لق شدن پیچ همراه باشه، باید محل بررسی بشه. برای مقایسه با درد مراحل دیگه درمان، مقاله آیا ارتودنسی درد دارد؟ توضیح کامل تری داره.
احتمال موفقیت مینی اسکرو چقدره؟
بیشتر مینی اسکروها در مدت مورد نیاز پایدار میمونن، اما احتمال شل شدن یا شکست صفر نیست. یک مرور سیستماتیک و متاآنالیز روی حدود 3250 مینی اسکرو، نرخ شکست کلی 13.5 درصد را گزارش کرده؛ با این حال بین مطالعات تفاوت قابل توجهی وجود داشته و این عدد نباید به عنوان احتمال شخصی برای هر بیمار تفسیر بشه.[4]
راهنمای بیماران انجمن ارتودنسی بریتانیا هم میگه حدود 10 تا 20 درصد مینی ایمپلنت ها ممکنه شل بشن و این اتفاق معمولا در ماه های اول دیده میشه.[1] محل قرارگیری، تماس با ریشه و شرایط بافت اطراف از عواملی هستن که میتونن روی پایداری اثر بذارن.[3]
اگر مینی اسکرو شل شد باید چیکار کنی؟
اگر حس کردی پیچ حرکت میکنه، با زبان یا انگشت امتحانش نکن و خودت سعی نکن آن را سفت کنی. شل شدن مینی اسکرو به معنی خراب شدن کل درمان نیست؛ ممکنه پیچ خارج بشه، در محل دیگری قرار بگیره یا درمان با روش دیگری ادامه پیدا کنه. تصمیم به هدفی بستگی داره که پیچ برای آن استفاده شده.
عوارض مینی اسکرو ارتودنسی چیست؟
مینی اسکرو یک روش کم تهاجمیه، اما بدون ریسک نیست. شل شدن پیچ، درد یا التهاب بافت نرم، تحریک یا رشد بافت اطراف پیچ و تماس یا آسیب به ریشه از عوارض گزارش شده هستن. شکستگی پیچ هم گزارش شده، اما جزء مشکلات شایع نیست.[5]
| مشکل احتمالی | چه چیزی ممکنه ببینی؟ | کار درست |
|---|---|---|
| شل شدن پیچ | حرکت پیچ یا تغییر وضعیت آن | دستکاری نکن و برای بررسی اطلاع بده |
| التهاب بافت اطراف | قرمزی، تورم، حساسیت یا خونریزی | بهداشت محل را دقیق تر کن و اگر ادامه داشت بررسی بشه |
| تماس با ریشه | ممکنه بدون علامت باشه یا هنگام ارزیابی مشخص بشه | موقعیت پیچ باید توسط دندانپزشک ارزیابی بشه |
| درد غیرعادی | درد شدید، ماندگار یا رو به افزایش | منتظر ویزیت بعدی نمون و تماس بگیر |
درباره بعضی عوارض مینی اسکرو، کیفیت شواهد محدود یا پایین گزارش شده؛ بنابراین استفاده از درصدهای قطعی و ترساننده درست نیست.[5] اگر میخوای مشکلات عمومی کل درمان را هم بشناسی، مقاله عوارض ارتودنسی را ببین.
نیاز به مینی اسکرو فقط بعد از بررسی بایت، محل دندان ها و هدف حرکت مشخص میشه. اگر هنوز درمانت را شروع نکردی، میتونی قبل از تصمیم درباره این وسیله، مسیر درمان و گزینه های مناسب را بررسی کنی.
چطور از مینی اسکرو مراقبت کنیم؟
مهم ترین مراقبت اینه که اطراف سر مینی اسکرو تمیز بمونه و پلاک و غذا دور آن جمع نشه. محل را با یک مسواک کوچک و نرم و بدون فشار زیاد تمیز کن و پیچ را با زبان یا انگشت دستکاری نکن. انجمن ارتودنسی بریتانیا توصیه میکنه مسواک برقی را مستقیم روی خود مینی ایمپلنت استفاده نکنی.[1]
- اطراف پیچ را آرام و منظم تمیز کن.
- با زبان، انگشت یا وسیله دیگه به پیچ فشار وارد نکن.
- اگر دهانشویه برات تجویز شده، طبق همان دستور استفاده کن.
- اگر لثه اطراف پیچ قرمز، متورم یا دردناک شد و علائم ادامه داشت، برای بررسی اطلاع بده.
- اگر پیچ لق شد یا موقعیتش تغییر کرد، خودت دستکاریش نکن.
کلرهگزیدین را هم نباید خودسرانه به عنوان دهانشویه دائمی استفاده کنی. اگر دندانپزشک دهانشویه مشخصی برات تجویز کرده، مدت و روش مصرف باید طبق همان دستور باشه. برای تمیز کردن سیم و براکت، راهنمای بهداشت ارتودنسی ثابت را ببین. اگر مشکل اصلی قرمزی یا بزرگ شدن لثه است، صفحه ورم لثه در ارتودنسی مرتبط تره.
مینی اسکرو تا چه مدت در دهان میمونه؟
مدت موندن مینی اسکرو به هدف درمان بستگی داره. ممکنه چند ماه لازم باشه و در بعضی درمان ها مدت بیشتری باقی بمونه. وقتی حرکتی که برای آن مینی اسکرو گذاشته شده کامل بشه و دیگر به آن تکیه گاه نیاز نباشه، پیچ خارج میشه.[1]
پس مدت حضور مینی اسکرو لزوما با کل مدت ارتودنسی یکی نیست. ممکنه پیچ وسط درمان خارج بشه و براکت ها برای ادامه مراحل درمان روی دندان ها بمونن. درباره عوامل موثر روی طول کل درمان، مقاله مدت درمان ارتودنسی ثابت را ببین.
برداشتن مینی اسکرو چطور انجام میشه؟
وقتی دیگر به مینی اسکرو نیاز نباشه، معمولا با ابزار مخصوص باز و خارج میشه. طبق راهنمای انجمن ارتودنسی بریتانیا، خارج کردن مینی ایمپلنت اغلب ساده است و معمولا حتی به بی حسی هم نیاز نداره؛ البته تصمیم درباره بی حسی به محل پیچ و شرایط فرد بستگی داره.[1]
بعد از خارج کردن، یک محل کوچک در لثه باقی میمونه که معمولا طی چند روز ترمیم میشه. اگر پیچ به علت شل شدن زودتر خارج بشه، ممکنه در جای دیگری دوباره قرار بگیره یا مکانیک درمان تغییر کنه.
مینی اسکرو چه فرقی با ایمپلنت دندان دارد؟
مینی اسکرو و ایمپلنت دندان هر 2 داخل استخوان قرار میگیرن، اما هدفشان یکی نیست. مینی اسکرو یک وسیله موقت برای ایجاد تکیه گاه ارتودنسیه؛ ایمپلنت دندان برای جایگزینی دندان از دست رفته و نگه داشتن روکش یا پروتز طراحی میشه.
| مینی اسکرو ارتودنسی | ایمپلنت دندان |
|---|---|
| برای ایجاد تکیه گاه ارتودنسی استفاده میشه | برای جایگزینی دندان از دست رفته استفاده میشه |
| موقتیه | برای ماندگاری طولانی مدت طراحی میشه |
| بعد از پایان کاربرد خارج میشه | معمولا داخل استخوان باقی میمونه و پایه روکش میشه |
آیا مینی اسکرو مدت ارتودنسی را کوتاه میکنه؟
نه لزوما. مینی اسکرو میتونه بعضی حرکت ها را قابل کنترل تر کنه و در بعضی شرایط انکوریج را بهتر حفظ کنه، اما از وجود مینی اسکرو به تنهایی نمیشه نتیجه گرفت که کل درمان حتما کوتاه تر میشه. شواهد قابل اتکاتر، نقش آن را در کنترل انکوریج نشون میدن.[2]
مدت درمان هنوز به شدت ناهنجاری، نوع بایت، تعداد و پیچیدگی حرکت ها، کشیدن یا نکشیدن دندان، همکاری تو و پاسخ بیولوژیک دندان ها بستگی داره. اگر مینی اسکرو در طرح درمانت هست، سوال مفیدتر اینه که «این پیچ دقیقا کدام حرکت را برای من قابل کنترل تر میکنه؟»
چه زمانی باید درباره مینی اسکرو با مطب تماس بگیری؟
کمی حساسیت بعد از گذاشتن مینی اسکرو میتونه قابل انتظار باشه، اما درد شدید یا رو به افزایش، لق شدن پیچ، تورم قابل توجه، ترشح یا خونریزی غیرعادی نیاز به بررسی داره. اگر وسیله متصل به پیچ هم با گونه، لب یا لثه برخورد آزاردهنده پیدا کرده، بهتره تا ویزیت بعدی صبر نکنی.
- پیچ را خودت نچرخون، سفت نکن یا خارج نکن.
- اگر لق شده، با زبان مرتب امتحانش نکن.
- اگر درد یا تورم رو به بیشتر شدنه، برای بررسی تماس بگیر.
- اگر نیروی متصل به مینی اسکرو جدا شده، خودسرانه دوباره وصلش نکن.
جمع بندی؛ اگر برای تو مینی اسکرو پیشنهاد شده، چه چیزی مهمه؟
مینی اسکرو یک ابزار موقت برای ایجاد تکیه گاه در بعضی درمان های ارتودنسیه. بیشتر مینی اسکروها در مدت مورد نیاز پایدار میمونن، اما شل شدن و التهاب اطراف پیچ ممکنه اتفاق بیفته. انتخاب درست محل، مراقبت از بافت اطراف و پیگیری منظم برای مدیریت این ریسک ها مهمه.[1][4][5]
اگر این وسیله در طرح درمانت مطرح شده، لازم نیست فقط درباره «پیچ داخل فک» نگران باشی. مهم تر اینه که بدونی برای کدام حرکت استفاده میشه، حدودا تا چه زمانی لازمه، چه مراقبتی نیاز داره و اگر شل شد چه برنامه ای وجود داره. جواب این سوال ها کمک میکنه با تصویر روشن تری وارد درمان بشی.
نظرها و پرسشها