دیدن مقداری لثه موقع خندیدن به خودی خود بیماری نیست. مسئله زمانی برای درمان مهم میشه که این حالت از نظر خودت آزاردهنده باشه یا همراه با یک علت مشخص مثل پوشیده شدن بیش از حد بخش قابل دیدن دندان با لثه، التهاب لثه، پایین بودن دندان های جلوی بالا، بالا رفتن زیاد لب یا رشد عمودی زیاد فک بالا دیده بشه. چون این علت ها با هم فرق دارن، درمان هم برای همه یک نسخه ثابت نداره.[1]
لبخند لثه ای چیست و چند میلی متر لثه طبیعی است؟
لبخند لثه ای یا Gummy Smile یعنی موقع خندیدن، لثه فک بالا بیشتر از حد معمول دیده بشه. در منابع علمی یک عدد ثابت که برای همه افراد مرز قطعی باشد وجود نداره؛ بعضی منابع بیش از 2 میلی متر نمایش لثه را زیاد در نظر میگیرن و بعضی مطالعات عددهای بیشتری را مطرح میکنن. برای همین فقط با خط کش نمیشه درباره نیاز به درمان تصمیم گرفت.[1][2]
چیزی که اهمیت بیشتری داره تناسب بین لب، لثه و دندان هاست. ممکنه 2 نفر مقدار مشابهی لثه نشان بدن اما به خاطر طول دندان، فرم لب یا تناسب صورت، برداشت کاملا متفاوتی از لبخندشان داشته باشن. پس اگر از لبخندت راضی هستی، صرف دیده شدن لثه به معنی نیاز قطعی به درمان نیست.
علت لبخند لثه ای چیست؟
لبخند لثه ای میتونه از خود لثه، موقعیت دندان ها، حرکت لب یا شکل و رشد استخوان فک بالا ایجاد بشه و گاهی چند علت همزمان وجود دارن. مشخص کردن این تفاوت مهمه، چون مثلا درمان لثه برای مشکلی که علت اصلی آن از حرکت لب یا فک است، علت اصلی را برطرف نمیکنه.[1][3]
پوشش زیاد لثه روی تاج دندان
گاهی اندازه واقعی دندان طبیعی است، اما لثه بخش بیشتری از قسمت قابل دیدن دندان را پوشونده و دندان ها کوتاه تر دیده میشن. به این حالت در اصطلاح تخصصی Altered Passive Eruption میگن؛ یعنی بعد از رویش دندان، لثه همچنان بخش بیشتری از دندان را پوشونده و به اندازه معمول به سمت ریشه عقب نرفته است.[1]
اینجا فقط نگاه کردن به کوتاه بودن ظاهری دندان کافی نیست. دندانپزشک باید بررسی کنه لثه و استخوان تا چه قسمتی از دندان را پوشوندن. بعد مشخص میشه فقط فرم دادن لثه کافیه یا برای نمایان شدن بخش بیشتری از دندان، اصلاح محدود استخوان اطراف دندان هم لازم میشه.[8]
بزرگ شدن یا التهاب لثه
اگر لثه متورم یا بزرگ شده باشه، ممکنه دندان ها کوتاه تر دیده بشن و نمایش لثه بیشتر به نظر برسه. پلاک و التهاب لثه، بعضی داروها و برخی شرایط پزشکی میتونن در بزرگ شدن بافت لثه نقش داشته باشن. در این حالت اول باید علت التهاب یا افزایش حجم لثه بررسی و تا حد ممکن کنترل بشه؛ بعد درباره فرم نهایی لثه تصمیم گرفته میشه.[9]
اگر این تغییرات همزمان با درمان ارتودنسی ایجاد شده، راهنمای ورم لثه در ارتودنسی علت های شایع و کارهایی که باید انجام بدی را جدا توضیح میده.
پایین بودن بیش از حد دندان های جلوی فک بالا
در بعضی افراد، دندان های جلوی بالا و استخوان نگهدارنده اطراف آنها بیش از حد پایین قرار گرفتن. این حالت گاهی همراه با دیپ بایت دیده میشه؛ دیپ بایت یعنی دندان های جلوی بالا هنگام بستن دهان، بخش زیادی از دندان های جلوی پایین را میپوشونن. وقتی موقعیت دندان ها در ایجاد لبخند لثه ای نقش داشته باشه، ارتودنسی میتونه مستقیما به اصلاح آن کمک کنه.[1][3]
حرکت زیاد یا کوتاهی لب بالا
گاهی لب بالا کوتاه تره یا هنگام خندیدن بیشتر از حد معمول بالا میره. در این حالت مشکل اصلی لزوما از دندان یا لثه نیست؛ حرکت زیاد عضلات لب باعث میشه بخش بیشتری از لثه دیده بشه. این تفاوت مهمه، چون برداشتن لثه نمیتونه علت مربوط به حرکت لب را برطرف کنه.[1]
رشد عمودی بیش از حد فک بالا
گاهی فک بالا در جهت عمودی بیشتر از حد معمول رشد کرده است؛ یعنی ارتفاع بخش میانی صورت و موقعیت عمودی فک بالا بیشتره. در این حالت دندان ها و لثه فک بالا پایین تر دیده میشن و هنگام خندیدن لثه بیشتری نمایان میشه. این مشکل با جلو بودن فک بالا یکی نیست و برای تشخیص آن، فرم صورت و عکس مخصوص ارتودنسی از نیمرخ سر بررسی میشه.[1]
ترکیب چند علت با هم
خیلی وقت ها یک علت خالص وجود نداره. مثلا ممکنه بخشی از مشکل از حرکت زیاد لب باشه و همزمان تاج دندان هم بیش از حد توسط لثه پوشیده شده باشه. در چنین شرایطی درمان یک مرحله ای یا انتخاب فقط یک روش ممکنه همه اجزای لبخند را اصلاح نکنه و درمان ترکیبی منطقی تر باشه.[1][2]
از کجا بفهمیم علت لبخند لثه ای چیست؟
تشخیص لبخند لثه ای فقط با اندازه گرفتن لثه در یک عکس انجام نمیشه. باید لب در حالت استراحت و خندیدن، مقدار دیده شدن دندان های بالا، اندازه بخش قابل دیدن دندان، سلامت لثه، نحوه قرار گرفتن دندان های بالا و پایین روی هم و تناسب اجزای صورت کنار هم بررسی بشن. هدف اینه که قبل از انتخاب درمان مشخص بشه سهم لثه، دندان، لب و فک در این ظاهر چقدره.[1]
- نمای صورت از روبرو و نیمرخ و تناسب بخش های عمودی صورت
- طول لب بالا و مقدار حرکت آن از حالت استراحت تا لبخند کامل
- مقدار دیده شدن دندان های جلوی بالا در حالت استراحت و لبخند
- اندازه بخش قابل دیدن دندان ها و محل قرار گرفتن لبه لثه
- سلامت لثه و در صورت نیاز فاصله لبه لثه تا استخوان زیر آن
- میزان پوشاندن دندان های پایین توسط دندان های بالایی، موقعیت دندان های جلو و رابطه فک ها
عکس های استاندارد صورت و لبخند برای بررسی فرم لب و صورت مفیدن. اگر احتمال مشکل مربوط به رشد یا موقعیت استخوان فک مطرح باشه، ممکنه عکس رادیوگرافی نیمرخ سر که به آن لترال سفالومتری میگن درخواست بشه. تصویربرداری سه بعدی CBCT هم برای همه افراد لازم نیست و فقط وقتی استفاده میشه که پزشک برای پاسخ به یک سوال مشخص به تصویر سه بعدی نیاز داشته باشه.
اگر میخوای بدونی در ارزیابی ارتودنسی چه عکس هایی ممکنه درخواست بشن، صفحه مدارک و عکس های لازم برای ارتودنسی مسیر را دقیق تر توضیح میده.
روش های درمان لبخند لثه ای کدامند؟
درمان لبخند لثه ای باید بر اساس علت انتخاب بشه. پژوهش ها روش هایی مثل درمان لثه، ارتودنسی، بوتاکس، جراحی برای محدود کردن بالا رفتن لب و جراحی فک را بررسی کرده اند، اما هیچ کدام برای همه افراد مناسب نیستن. نوع مشکل، شدت آن، ماندگاری مورد انتظار و میزان مداخله هر روش باید کنار هم سنجیده بشن.[2][3]
| علت غالب | چیزی که در ارزیابی اهمیت دارد | درمان هایی که ممکنه مطرح بشن | محدودیت مهم |
|---|---|---|---|
| پوشش زیاد تاج دندان توسط لثه | اندازه بخش قابل دیدن دندان و فاصله لثه تا استخوان | اصلاح لثه یا افزایش طول تاج | لیزر بافت نرم برای همه حالت های پوشش زیاد لثه کافی نیست |
| پایین بودن دندان های جلوی بالا | نحوه روی هم قرار گرفتن دندان ها و موقعیت دندان های جلو | ارتودنسی و در بعضی افراد بالا بردن کنترل شده دندان های جلو | مقدار حرکت قابل انجام به شرایط دندان و استخوان بستگی داره |
| حرکت بیش از حد لب بالا | طول لب و میزان حرکت آن هنگام لبخند | بوتاکس یا در بعضی افراد جراحی تغییر موقعیت لب | اثر بوتاکس موقته |
| رشد عمودی زیاد فک بالا | ارتفاع اجزای صورت و ساختار استخوانی فک | ارتودنسی همراه جراحی فک در موارد مناسب | برای هر لبخند لثه ای مطرح نیست |
| چند علت همزمان | سهم هر عامل در نمایش لثه | درمان ترکیبی و مرحله بندی شده | ترتیب درمان برای همه یکسان نیست |
اگر نمیدونی نمایش لثه بیشتر به لثه، دندان، لب یا فک مربوطه، معاینه کمک میکنه مسیر اشتباه را شروع نکنی. برای هماهنگی معاینه میتونی با مطب تماس بگیری. شماره دوم مطب: 02188873136
درمان لبخند لثه ای با ارتودنسی
ارتودنسی زمانی بیشترین نقش را داره که موقعیت دندان های جلوی بالا در نمایش لثه نقش داشته باشه. در بعضی افراد میشه دندان های جلوی بالا را به شکل کنترل شده کمی بالاتر برد تا مقدار دیده شدن لثه کمتر بشه. گاهی برای ایجاد تکیه گاه بهتر از مینی اسکرو، یعنی یک پیچ بسیار کوچک و موقت ارتودنسی، استفاده میشه؛ اما نوع و مقدار این حرکت باید برای هر فرد جداگانه طراحی بشه.[3][4]
این به معنی مناسب بودن ارتودنسی برای همه انواع لبخند لثه ای نیست. اگر علت اصلی پوشیده شدن بیش از حد دندان با لثه، بالا رفتن زیاد لب یا رشد عمودی شدید فک بالا باشه، ممکنه درمان دیگری یا ترکیب چند روش لازم باشه. برای جزئیات بیشتر میتونی صفحه ارتودنسی ثابت و مقاله مینی اسکرو در درمان ارتودنسی را ببینی.
درمان لبخند لثه ای با لیزر یا جراحی لثه
لیزر خودش یک درمان جدا برای همه انواع لبخند لثه ای نیست؛ ابزاریه که میشه با آن بافت لثه را برش داد یا فرم داد. اگر مشکل واقعا از پوشیده شدن بیش از حد دندان با لثه باشه، برداشتن مقدار حساب شده ای از لثه میتونه بخش بیشتری از دندان را نشان بده. اما اگر استخوان زیر لثه خیلی بالا قرار گرفته باشه، ممکنه برای نمایان کردن بخش بیشتری از دندان، علاوه بر لثه مقدار محدودی از استخوان اطراف دندان هم اصلاح بشه.[1][8]
پس عبارت «درمان لبخند لثه ای با لیزر» بدون مشخص کردن علت، کامل نیست. لیزر نمیتونه رشد عمودی زیاد فک بالا، بالا رفتن زیاد لب یا پایین بودن دندان های جلوی بالا را اصلاح کنه.
درمان لبخند لثه ای با بوتاکس
بوتاکس که نام رایج تزریق بوتولینوم توکسین نوع A است، بیشتر زمانی مطرح میشه که بالا رفتن زیاد لب هنگام خندیدن نقش مهمی در دیده شدن لثه داشته باشه. بررسی چند مطالعه علمی نشان داده این روش میتونه در کوتاه مدت مقدار دیده شدن لثه را کم کنه، اما اثر آن موقته و به مرور کاهش پیدا میکنه.[5][6]
اگر علت اصلی از موقعیت دندان ها، بافت لثه یا ساختار استخوانی فک باشه، بوتاکس علت اصلی را برطرف نمیکنه. محل تزریق و مقدار دارو هم باید بر اساس فرم لبخند و ساختار صورت هر فرد انتخاب بشه؛ نه با یک نسخه ثابت برای همه.
جراحی تغییر موقعیت لب
در جراحی تغییر موقعیت لب، هدف اینه که میزان بالا رفتن لب بالا هنگام خندیدن محدودتر بشه تا لثه کمتری دیده بشه. بررسی چند مطالعه علمی نشان داده این روش در بعضی بیماران میتونه نمایش لثه را کمتر کنه، اما ماندگاری نتیجه در همه افراد یکسان نیست و این روش جای جراحی فک را در افرادی که مشکل اصلی آنها رشد عمودی شدید فک بالاست نمیگیره.[7]
جراحی فک برای لبخند لثه ای
اگر رشد فرد کامل شده باشه و علت اصلی لبخند لثه ای، رشد عمودی شدید فک بالا باشه، ممکنه ارتودنسی همراه با جراحی فک مطرح بشه. هدف این درمان جابه جا کردن استخوان فک بالا به موقعیت مناسب تره؛ بنابراین با جراحی لثه یا بوتاکس یک مشکل یکسان را درمان نمیکنه. تصمیم نهایی به شدت مشکل فک، نحوه قرار گرفتن دندان ها روی هم و تناسب صورت بستگی داره.[2][3]
اگر میخوای نقش ارتودنسی قبل و بعد از جراحی را دقیق تر ببینی، صفحه ارتوسرجری و جراحی فک این مسیر را جدا توضیح میده.
بهترین روش درمان لبخند لثه ای کدام است؟
روش مناسب، روشی است که علت اصلی را هدف بگیره. اگر مشکل از بافت لثه باشه، درمان لثه مطرح میشه؛ اگر موقعیت دندان ها عامل مهم باشه، ارتودنسی نقش بیشتری داره؛ اگر بالا رفتن زیاد لب علت اصلی باشه، بوتاکس یا در بعضی افراد جراحی لب بررسی میشه؛ و اگر مشکل از رشد عمودی شدید فک بالا باشه، ممکنه جراحی فک لازم بشه.
برای تصمیم گیری باید به ماندگاری و نوع تغییر هم توجه کرد. مثلا اثر بوتاکس موقته، اما ارتودنسی یا بعضی جراحی ها موقعیت دندان، لثه یا فک را تغییر میدن. با این حال ماندگارتر بودن به معنی مناسب تر بودن نیست؛ روش درست همون روشی است که علت اصلی را هدف بگیره.[2][5]
اگر هنوز نمیدونی ارتودنسی در چه مشکلاتی نقش داره و چه زمانی به روش های دیگر نیاز میشه، راهنمای انواع ارتودنسی و روش های درمان میتونه مسیر کلی را روشن تر کنه.
آیا لبخند لثه ای حتما باید درمان شود؟
نه. اگر فقط مسئله زیبایی مطرحه و خودت با ظاهر لبخندت مشکلی نداری، صرف دیده شدن لثه الزام پزشکی برای درمان ایجاد نمیکنه. تصمیم برای اصلاح زیبایی باید با انتظار واقع بینانه از نتیجه، میزان مداخله و احتمال نیاز به درمان ترکیبی گرفته بشه.
اما اگه لثه متورم یا خونریزی داره، دندان ها به شکل غیرعادی کوتاه دیده میشن، دندان های بالا و پایین درست روی هم قرار نمیگیرن یا نشانه یک مشکل فکی وجود داره، بهتره علت جداگانه بررسی بشه. در این موارد موضوع فقط زیبایی نیست و ممکنه خود دندان ها، لثه یا فک هم نیاز به درمان داشته باشن.
هزینه درمان لبخند لثه ای به چه چیزهایی بستگی دارد؟
برای لبخند لثه ای یک قیمت واحد معنی نداره، چون ممکنه درمان از اصلاح محدود بافت لثه تا ارتودنسی یا درمان ترکیبی ارتودنسی و جراحی فک متفاوت باشه. علت اصلی، وسعت درمان، تعداد دندان های درگیر، نیاز به اصلاح استخوان، استفاده از مینی اسکرو، مدت ارتودنسی و ترکیبی بودن درمان روی هزینه اثر میذارن.
به همین دلیل مقایسه هزینه بوتاکس، لیزر و ارتودنسی قبل از تشخیص میتونه گمراه کننده باشه. این روش ها لزوما جایگزین هم نیستن و ممکنه برای 3 علت متفاوت استفاده بشن.
جمع بندی
لبخند لثه ای یک ظاهر مشترک با علت های متفاوته. لثه، موقعیت دندان های بالا، حرکت لب و رشد عمودی فک هر کدام میتونن سهم متفاوتی داشته باشن و گاهی چند عامل همزمان وجود دارن. برای همین انتخاب درمان باید بعد از مشخص شدن علت انجام بشه، نه فقط بر اساس اینکه کدام روش سریع تر یا کم تهاجمی تر به نظر میرسه.
اگر قرار باشه فقط یک نکته از این مطلب یادت بمونه، اینه: اول علت لبخند لثه ای را مشخص کن؛ بعد بین ارتودنسی، درمان لثه، بوتاکس، جراحی لب یا جراحی فک تصمیم بگیر.
نظرها و پرسشها