سیم ارتودنسی یا Archwire همان سیمی است که از داخل براکت ها عبور میکنه و نیرو را به دندان ها منتقل میکنه. در طول درمان ممکنه جنس، اندازه و شکل سیم تغییر کنه تا متناسب با وضعیت دندان ها و هدف همان مرحله باشد. بنابراین ضخیم تر شدن سیم، رسیدن به یک شماره خاص یا عوض نشدن آن در یک جلسه، به تنهایی مشخص نمیکنه درمان در چه مرحله ای قرار داره.
سیم ارتودنسی چطور دندان ها را حرکت میده؟
براکت روی دندان قرار میگیره و سیم از شیار براکت عبور میکنه. وقتی سیم برای وضعیت فعلی دندان ها انتخاب و داخل دستگاه قرار داده میشه، نیرویی به براکت و در نتیجه به دندان وارد میکنه. این نیرو بخشی از فرایندی است که باعث حرکت تدریجی دندان در استخوان میشه.
همه سیم های ارتودنسی رفتار یکسانی ندارن. ویژگی مکانیکی سیم به جنس، اندازه و شکل مقطع آن وابسته است و دندانپزشک بر اساس هدف درمان تصمیم میگیره در هر مرحله چه سیمی مناسب تر است.
اگر میخواهید خود دستگاه ثابت و اجزای اصلی آن را بشناسید، توضیح کامل تر در صفحه ارتودنسی ثابت آمده است. برای شناخت قطعه ای که روی هر دندان چسبانده میشه هم میتونید مقاله براکت ارتودنسی را ببینید.
انواع سیم ارتودنسی از نظر جنس
از سیم های نیکل تیتانیوم، استیل و در بعضی شرایط بتا تیتانیوم در ارتودنسی استفاده میشه. تفاوت این سیم ها فقط در ظاهر نیست؛ میزان انعطاف، سفتی، قابلیت شکل دادن و نحوه آزاد کردن نیرو با هم فرق داره.
| نوع سیم | ویژگی مهم | کاربرد کلی |
|---|---|---|
| نیکل تیتانیوم یا NiTi | انعطاف و خاصیت ارتجاعی بالا | اغلب برای مراحل مرتب شدن اولیه دندان ها مناسب است |
| نیکل تیتانیوم حرارتی | رفتار مکانیکی آن با تغییر دما تغییر میکنه | در شرایطی که ویژگی های سیم حرارتی برای مرحله درمان مناسب باشد |
| استیل ضد زنگ | سفتی بیشتر و قابلیت شکل دادن مناسب | برای کنترل های بعدی و بعضی مکانیک های درمان |
| بتا تیتانیوم | ترکیبی از انعطاف و قابلیت ایجاد خم های کنترل شده | برای بعضی حرکت ها و تنظیمات اختصاصی |
شماره سیم ارتودنسی یعنی چه؟
شماره سیم اندازه مقطع آن را مشخص میکنه. این اعداد معمولا بر اساس اینچ بیان میشن. مثلا وقتی از سیم 0.016 صحبت میشه، عدد مربوط به قطر سیم گرد است؛ نه اینکه ضخامت سیم 16 میلی متر باشد.
| اصطلاح رایج | اندازه | مقطع سیم |
|---|---|---|
| سیم 12 | 0.012 اینچ | گرد |
| سیم 16 | 0.016 اینچ | گرد |
| سیم 20 | 0.020 اینچ | گرد |
| سیم 19 در 25 | 0.019 × 0.025 اینچ | مستطیلی |
| سیم 21 در 25 | 0.021 × 0.025 اینچ | مستطیلی |
این جدول فقط معنی شماره ها را توضیح میده. قرار نیست همه بیماران تمام این سیم ها را به همین ترتیب استفاده کنن. شماره سیم به تنهایی برای تشخیص مرحله درمان، سرعت حرکت دندان یا زمان باقی مانده تا پایان درمان کافی نیست.
سیم 19 در 25 یعنی چه؟
سیم 19×25 یک سیم با مقطع مستطیلی و ابعاد تقریبی 0.019 × 0.025 اینچ است. شنیدن این شماره به این معنی نیست که شما وارد آخرین مرحله درمان شده اید. جنس سیم، نوع براکت، وضعیت بایت و هدف درمانی همان مرحله هم مهمن.
فرق سیم گرد و مستطیلی چیست؟
سیم گرد یک عدد برای قطر داره، اما سیم مستطیلی با 2 عدد معرفی میشه. سیم های مستطیلی وقتی متناسب با شیار براکت انتخاب میشن، امکان کنترل بیشتری روی بعضی جنبه های موقعیت دندان فراهم میکنن. این به معنی بهتر بودن همیشگی سیم مستطیلی نیست؛ شکل سیم باید با هدف همان مرحله هماهنگ باشد.
چرا در شروع درمان سیم نازک تر است؟
وقتی دندان ها هنوز نامرتب هستن، سیم انعطاف پذیرتر راحت تر داخل براکت های قرار گرفته در موقعیت های متفاوت میشینه. با مرتب تر شدن دندان ها، دندانپزشک ممکنه اندازه، جنس یا شکل سیم را تغییر بده تا کنترل مناسب تری برای هدف بعدی درمان داشته باشه.
این روند برای همه بیماران یک نسخه ثابت نداره. ممکنه در 2 بیمار با ظاهر اولیه مشابه، به دلیل تفاوت طرح درمان یا نحوه حرکت دندان ها، انتخاب سیم متفاوت باشه.
سیم کرودار و سیم هوکدار چیست؟
این اصطلاح ها درباره شکل سیم یا اجزای اضافه شده به آن هستن، نه یک جنس جدید. سیم کرودار انحنای طراحی شده ای داره که ممکنه برای اهداف خاصی در کنترل وضعیت عمودی دندان ها استفاده بشه. سیم هوکدار هم قلاب هایی داره که در صورت نیاز میتوان از آنها برای اتصال کش یا اجزای کمکی استفاده کرد.
اگر روی سیم خودتان خم یا قلاب میبینید، به این معنی نیست که دستگاه خراب شده. از طرف دیگر، اگر شکل سیم بعد از خوردن غذای سفت، ضربه یا دستکاری ناگهان تغییر کرده، بهتره با مطب هماهنگ کنید.
سیم ارتودنسی چطور داخل براکت ثابت میشه؟
روش نگه داشتن سیم به نوع براکت بستگی داره. در براکت های معمولی، سیم اغلب با کش های کوچک ارتودنسی یا لیگاچور فلزی داخل شیار براکت نگه داشته میشه. در براکت های سلف لیگیتینگ، خود براکت مکانیزمی شبیه در یا کلیپس برای نگه داشتن سیم داره.
قرار گرفتن سیم در براکت معمولی
در براکت معمولی، بعد از قرار دادن آرچ وایر داخل شیار براکت، کش کوچک یا لیگاچور آن را در جای خود نگه میداره. این کش یا لیگاچور با خود سیم اصلی ارتودنسی فرق داره.
قرار گرفتن سیم در براکت سلف لیگیتینگ
در براکت سلف لیگیتینگ، سیم داخل شیار قرار میگیره و مکانیزم خود براکت آن را نگه میداره. برای شناخت تفاوت این سیستم با براکت های معمولی، صفحه براکت سلف لیگیتینگ را ببینید.
انتخاب سیم بخشی از طرح درمان ارتودنسی است. اگر هنوز درمان را شروع نکرده اید، در معاینه مشخص میشه چه روش و دستگاهی برای شرایط شما مناسب تر است.
معاینه و مشاوره ارتودنسی پیام در واتساپسیم ارتودنسی هر چند وقت عوض میشه؟
سیم ارتودنسی لزوما در هر جلسه عوض نمیشه. دندانپزشک در هر ویزیت وضعیت دندان ها، هدف مرحله درمان و عملکرد دستگاه را بررسی میکنه و بعد تصمیم میگیره همان سیم باقی بمونه، تنظیم بشه یا سیم دیگری جایگزین آن شود.
جلسات کنترل ارتودنسی معمولا با فاصله چند هفته برنامه ریزی میشن، اما فاصله ویزیت با زمان تعویض سیم یک مفهوم نیست. ممکنه بیمار برای کنترل مراجعه کنه و نیازی به تعویض سیم نداشته باشه.
بنابراین اگر در یک جلسه سیم شما تغییر نکرد، از روی همین موضوع نمیشه نتیجه گرفت که درمان متوقف شده. سوال مفیدتر اینه که هدف فعلی درمان چیست و دندان ها برای ورود به مرحله بعد باید چه تغییری داشته باشن.
درد بعد از تعویض سیم طبیعی است؟
حساسیت یا احساس فشار روی دندان ها در چند روز اول بعد از نصب یا بعضی تنظیمات ارتودنسی میتونه اتفاق بیفته و معمولا به تدریج کمتر میشه. اما درد ناشی از فشار روی دندان با زخم شدن گونه به دلیل تماس انتهای سیم فرق داره.
اگر مسئله شما درد و حساسیت دندان هاست، توضیح کامل تر درباره مدت ناراحتی، غذا و روش های کنترل آن را در مقاله آیا ارتودنسی درد دارد؟ بخوانید. اگر مشکل از سیم تیز یا بیرون زده است، بخش بعدی همین مقاله مهم تر است.
اگر سیم ارتودنسی بیرون بزنه یا بشکنه چه کنیم؟
اگر انتهای سیم به لب یا گونه گیر میکنه، اول قسمت آزاردهنده را با موم ارتودنسی بپوشانید و با مطب معالج تماس بگیرید. اگر سیم از تیوب دندان آخر خارج شده، شکسته یا جابه جا شده، آن را با فشار به جای قبلی برنگردانید.
- فقط انتهای سیم تیز شده: موم ارتودنسی میتواند تماس آن با مخاط را موقتا کمتر کند.
- سیم از قسمت انتهایی دستگاه خارج شده: سیم را نکشید و درباره زمان مناسب مراجعه از مطب راهنمایی بگیرید.
- سیم شکسته یا قسمت آن آویزان است: با آن بازی نکنید و بدون راهنمایی مستقیم دندانپزشک، با ابزار خانگی آن را نبرید.
بیرون زدگی مختصر سیم معمولا یک اورژانس پزشکی نیست، اما اگر درد قابل توجه، زخم شدید یا مشکلی دارید که با موم کنترل نمیشه، بهتره برای بررسی زودتر هماهنگ کنید. مشکل تنفس، بلع، خونریزی کنترل نشده یا تورم قابل توجه همراه با تب، نیازمند ارزیابی فوری است.
چطور از سیم ارتودنسی مراقبت کنیم؟
برای محافظت از سیم، بهتره از جویدن یخ، خوراکی های خیلی سفت و گاز زدن مستقیم مواد سخت با دندان های جلو خودداری کنید. غذاهای بزرگ را به قطعات کوچک تر تقسیم کنید تا فشار کمتری به سیم و براکت وارد شود.
جزئیات غذاهای مناسب و خوراکی هایی که احتمال آسیب به دستگاه را بیشتر میکنن در راهنمای تغذیه در ارتودنسی آمده است. برای روش تمیز کردن اطراف سیم و براکت هم صفحه بهداشت ارتودنسی ثابت را ببینید.
آخرین سیم ارتودنسی چه زمانی برداشته میشه؟
آخرین سیم زمانی برداشته میشه که مرحله فعال درمان از نظر دندانپزشک تمام شده باشه. صاف دیده شدن دندان های جلو یا رسیدن به یک شماره مشخص سیم، به تنهایی معیار پایان درمان نیست؛ وضعیت بایت، تماس دندان ها، فضاها و تنظیم نهایی دندان ها هم بررسی میشه.
به همین دلیل از روی عبارتی مثل «سیم 19 در 25» نمیشه گفت چند جلسه از درمان باقی مانده. اگر سوال شما درباره زمان کل درمان است، صفحه مدت درمان ارتودنسی ثابت پاسخ دقیق تری میده.
بعد از برداشتن براکت و سیم فعال، مرحله نگهداری شروع میشه. وسیله این مرحله ریتینر ارتودنسی است و وظیفه آن با سیمی که در طول درمان فعال روی براکت ها قرار دارد فرق میکنه.
نظرها و پرسشها