اگه ارتودنسی نکنیم چی میشه؟ عوارض ارتودنسی نکردن دندان در کودکان و بزرگسالان

بازبینی علمی توسط دکتر نبی

آخرین بازبینی: اردیبهشت 1405

این مقاله با هدف آگاهی رسانی نوشته شده و جایگزین معاینه حضوری نیست.

در معاینه ارتودنسی، وضعیت دندون ها، بایت، لثه، رابطه فک ها و سن رشد بررسی میشه تا مشخص بشه درمان لازمه یا فقط پیگیری دوره ای کافیه.

اگه ارتودنسی واقعا لازم باشه و انجامش ندی، ممکنه به مرور نامرتبی دندون ها بیشتر بشه، تمیز کردن دندون ها سخت تر بشه، احتمال پوسیدگی و التهاب لثه بالا بره، بایت به هم بخوره، بعضی دندون ها ساییده یا لب پر بشن و درمان آینده زمان برتر و پرهزینه تر بشه. البته هر دندون نامرتبی نیاز به ارتودنسی فوری نداره؛ باید دید نامرتبی فقط ظاهریه یا روی بایت، لثه، جویدن، تمیز کردن دندون ها و رابطه فک ها هم اثر گذاشته.

نکته:

بایت یعنی وقتی دهانت رو میبندی، دندون‌های بالا و پایین چطور روی هم قرار میگیرن. اگه این قرارگیری درست نباشه، ممکنه جویدن، ظاهر لبخند، سلامت لثه یا حتی مفصل فک تحت فشار قرار بگیره.

اگر ارتودنسی لازم باشد و انجام ندهیم چه می شود؟

اگه ارتودنسی لازم باشه و انجام نشه، ممکنه نامرتبی دندون ها بیشتر بشه، تمیز کردن سخت تر بشه، پوسیدگی و التهاب لثه بالا بره، بایت بدتر بشه، دندون ها ساییده بشن و درمان آینده سخت تر و پرهزینه تر بشه.

شدت این عوارض برای همه یکسان نیست و به شلوغی دندون ها، سن، سلامت لثه، نوع بایت، رابطه فک ها، دندون قروچه و بعضی عادت های دهانی بستگی داره.

مهم ترین عوارض ارتودنسی نکردن معمولا این هاست:

• بیشتر شدن شلوغی و نامرتبی دندون ها
• سخت تر شدن مسواک و نخ دندون
• بالا رفتن احتمال پوسیدگی و التهاب لثه
• ایجاد فشار نابرابر روی دندون ها
• ساییده شدن یا لب پر شدن بعضی دندون ها
• بدتر شدن بایت و جویدن
• محدود شدن گزینه های درمانی در آینده
• بیشتر شدن زمان و هزینه درمان

وقتی دندون ها درست روی هم قرار نمیگیرن، فشار جویدن هم درست پخش نمیشه. اگه دندون های روی هم رفته یا کمبود فضا وجود داشته باشه، گیر غذایی، پلاک دندونی و جرم بیشتر میشه و تمیز کردن دندون ها سخت تر میشه. در کودکان هم اگه مشکل به رشد فک مربوط باشه، عقب انداختن درمان میتونه فرصت هدایت رشد فک رو کمتر کنه.

بعضی تغییرات هم فوری دیده نمیشن. مثلا سایش آروم دندون ها، التهاب لثه، تحلیل لثه یا بیشتر شدن شلوغی دندون های جلوی پایین ممکنه کم کم اتفاق بیفته. برای همین بهتره فقط از روی ظاهر دندون ها تصمیم نگیری و ببینی مشکل شما ظاهریه، بهداشتیه، عملکردیه، فکیه یا ترکیبی از این ها.

آیا همه دندون های نامرتب حتما به ارتودنسی نیاز دارند؟

نه. معیار اصلی فقط کج بودن دندون نیست؛ باید دید این نامرتبی روی تمیز کردن، جویدن، بایت، لثه، سایش دندون یا رابطه فک ها اثر گذاشته یا نه. گاهی نامرتبی خفیف فقط نیاز به پیگیری داره، اما گاهی درمان نکردن نامرتبی دندون در آینده باعث دردسر بیشتر، درمان طولانی تر یا هزینه بالاتر میشه.

چه نامرتبی هایی ممکن است فقط نیاز به پیگیری داشته باشند؟

نامرتبی های خیلی خفیف، وقتی بایت خوبه و مسواک و نخ دندون سخت نیست، ممکنه فقط نیاز به چکاپ دوره ای داشته باشن. مثلا کمی چرخش یک دندون، فاصله خیلی کم یا نامنظمی خفیف همیشه به معنی شروع فوری درمان نیست.

در این شرایط معمولا این موارد بررسی میشه:

حتی اگه مشکل خفیف باشه، بهتره تغییرات دندون ها زیر نظر بمونه؛ چون رشد، کمبود فضا، تماس نادرست دندون ها، دندون قروچه یا عادت های دهانی میتونن وضعیت رو عوض کنن.

چه نشانه هایی می گویند معاینه ارتودنسی را عقب نیندازی؟

اگه یکی از این نشانه ها رو داری، بهتره معاینه ارتودنسی رو عقب نندازی:

• دندون ها روی هم افتادن  و نخ دندون سخت رد میشه
• موقع بستن دهان، دندون ها درست جفت نمیشن
• بعضی دندون ها خیلی جلو یا خیلی عقب هستن
• بیشتر با یک سمت دهان میجوی
• درد، خستگی یا صدا در مفصل فک داری
• کودک جلو یا عقب بودن واضح فک داره
• دندون های شیری خیلی زود یا خیلی دیر افتادن
• تماس زودرس دندون ها یا دندون قروچه داری
• لثه اطراف بعضی دندون ها مدام ملتهب یا خونریزی داره

این نشانه ها یعنی باید علت دقیق تر بررسی بشه، نه اینکه حتما همون روز درمان شروع بشه. هدف معاینه اینه که بفهمی صبر کردن بی خطره یا بهتره درمان رو عقب نندازی.

معاینه ارتودنسی چه چیزی را مشخص می کند؟

در معاینه ارتودنسی فقط صاف یا کج بودن دندون ها بررسی نمیشه. دندانپزشک با تجربه ارتودنسی وضعیت بایت، رابطه فک بالا و پایین، شدت شلوغی دندون ها، سلامت لثه، سایش دندون، سابقه دندون قروچه، سن و مرحله رشد رو کنار هم میسنجه.

در این معاینه، مواردی مثل کراس بایت، اپن بایت، اورجت، دیپ بایت، کمبود فضا، فاصله بین دندون ها، شلوغی دندون ها، مال اکلوژن، جفت نشدن دندون ها، ناهنجاری فکی و رابطه فکی بررسی میشه تا معلوم بشه مشکل دقیقا از کجاست.

گاهی هم فقط نگاه کردن به ظاهر دندون ها کافی نیست و ممکنه عکس رادیوگرافی یا بررسی وضعیت لثه لازم بشه. عکس میتونه وضعیت ریشه ها، استخوان اطراف دندون و تحلیل احتمالی رو دقیق تر نشان بده.

این اصطلاحات ارتودنسی یعنی چی؟

• کراس بایت: یعنی بعضی دندون های بالا به جای این که بیرون دندون های پایین قرار بگیرن، داخل تر قرار میگیرن.
• اپن بایت: یعنی با اینکه دهان بسته است، بعضی دندون ها به هم نمیرسن و بینشان فاصله میمونه.
• اورجت: یعنی دندون های جلوی بالا چقدر از دندون های جلوی پایین جلوترن.
• دیپ بایت: یعنی دندون های جلوی بالا بیش از حد معمول دندون های جلوی پایین رو میپوشونن.

در مشاوره ارتودنسی دکتر نبی، هدف این نیست که حتما درمان رو شروع کنی؛ اول باید مشخص بشه اصلا ارتودنسی لازم داری یا نه، شدت مشکل چقدره و چه زمانی برای اقدام مناسب تره. این نگاه کمک میکنه اگه فقط چکاپ کافی باشه، درمان بی دلیل شروع نشه و اگه واقعا نیاز به اقدام داری، زمان مناسب رو از دست ندی.

آیا دندان های نامرتب با گذشت زمان بدتر می شوند؟

گاهی بله، اما نه برای همه. بعضی نامرتبی ها با افزایش سن، تغییرات لثه و استخوان، کمبود فضا، فشار عضلات، تماس نادرست دندون ها یا سایش بیشتر میشن. شلوغی دندون های جلوی پایین هم در خیلی از افراد به مرور واضح تر دیده میشه.

در چه شرایطی احتمال بدتر شدن نامرتبی بیشتر است؟

احتمال بدتر شدن نامرتبی بیشتره وقتی این موارد وجود داشته باشه:

• کمبود فضا در قوس دندونی
• رویش دندون ها در مسیر نامناسب
• مشکل بایت مثل کراس بایت، اپن بایت یا دیپ بایت
• فشار زبان، بلع نادرست یا تنفس دهانی در کودکان
• از دست رفتن زودهنگام دندون شیری یا دائمی
• تماس نادرست دندون ها و فشار نابرابر
• سایش دندون ها یا دندون قروچه
• التهاب لثه یا تحلیل استخوان اطراف دندون

در این شرایط، دیر انجام دادن ارتودنسی میتونه درمان رو پیچیده تر کنه یا گزینه ها رو محدودتر کنه. یعنی ممکنه مشکلی که امروز با درمان ساده تر کنترل میشه، بعدا زمان و هزینه بیشتری بخواد.

در چه مواردی ممکن است مدت ها دندان ها تقریبا ثابت بمانند؟

نامرتبی های خفیف و پایدار که با مشکل بایت، التهاب لثه، سایش یا فشار غیرعادی همراه نیستند، ممکنه مدت ها تقریبا ثابت بمونن. اما ثابت ماندن به معنی بی نیازی همیشگی از پیگیری نیست؛ چون شرایط دهان، لثه، استخوان و تماس دندون ها در طول زمان عوض میشه.

اگر مشکل فک کودک درمان نشود چه عوارضی دارد؟

در کودکان، بعضی مشکلات فقط به دندون های نامرتب مربوط نیست و ریشه در رشد فک داره. اگه ناهنجاری فکی در زمان مناسب دیده نشه، ممکنه بعدا درمان سخت تر بشه یا دیگر نشه از رشد کودک برای اصلاح رابطه فکی کمک گرفت.

چرا درمان فکی کودکان زمان طلایی دارد؟

چون در سن رشد، استخوان ها انعطاف پذیرترن و در بعضی بچه ها میشه رشد فک رو هدایت کرد. ارتودنسی پیشگیری یا درمان دو مرحله ای برای همه کودکان لازم نیست، اما وقتی مشکل واقعی وجود داره، زمان بندی درست خیلی مهمه. این زمان بندی میتونه کمک کنه رشد فک بهتر هدایت بشه و شدت ناهنجاری کمتر بشه.

اگر فک پایین کودک عقب باشد و درمان نشود چه می شود؟

کلاس 2 فکی یعنی معمولا فک پایین نسبت به فک بالا عقب تره یا رابطه دو فک تعادل کافی نداره. اگه این مشکل در سن رشد، معمولا قبل از ۱۱ یا ۱۲ سالگی، بررسی بشه، در بعضی بچه ها میشه رشد فک رو بهتر هدایت کرد.

اما اگه این زمان بگذره، گزینه‌های درمانی محدودتر میشن و درمان بیشتر روی مرتب کردن دندون‌ها متمرکز میشه، نه اصلاح کامل رابطه فکی. در موارد شدید هم ممکنه درمان‌های پیچیده تر یا حتی جراحی در آینده مطرح بشه.

اگر فک پایین کودک جلو باشد و درمان نشود چه می شود؟

کلاس 3 یعنی معمولا فک بالا رشد کافی نداره، فک پایین جلوتره یا هر دو حالت با هم دیده میشن. اگه این مشکل زودتر، معمولا در سال های ابتدایی رشد و اغلب حدود 7 تا 9 سالگی، تشخیص داده بشه، در بعضی بچه ها میشه شدت اون رو کمتر کرد یا رشد فک ها رو بهتر هدایت کرد.

اما اگه تشخیص دیرتر انجام بشه، مخصوصا وقتی رشد صورت تا حد زیادی کامل شده باشه، در بعضی موارد ممکنه برای رسیدن به نتیجه بهتر، درمان های پیچیده تر یا حتی جراحی مطرح بشه.

درمان های ارتودنسی اطفال چه کمکی به هدایت رشد فک می کنند؟

این ابزارها برای کمک به اصلاح رابطه فک ها، عملکرد عضلات و بایت استفاده میشن. اما برای همه مناسب نیستند. اثرشان به سن کودک، نوع ناهنجاری، همکاری کودک و مرحله رشد بستگی داره و باید دقیق انتخاب بشن. استفاده اشتباه یا بی موقع از این درمان ها هم کمکی نمیکنه.

اگر رشد کودک تمام شود چه محدودیت هایی برای درمان ایجاد می شود؟

بعد از پایان رشد، امکان هدایت رشد فک خیلی کمتر میشه. اون وقت درمان بیشتر روی حرکت دندون ها انجام میشه. در ناهنجاری های شدید یا ناهنجاری اسکلتی، ممکنه ارتودنسی تنها کافی نباشه و درمان ترکیبی لازم بشه. برای همین بررسی زودتر کودک، بیشتر از اینکه برای شروع درمان باشه، برای از دست ندادن فرصت تشخیصه.

بهترین زمان معاینه ارتودنسی کودکان چه سنی است؟

معمولا اولین ارزیابی ارتودنسی کودکان حدود 7 سالگی مفیده. این یعنی همه بچه ها درمان لازم دارن؟ نه. فقط کمک میکنه کمبود فضا، کراس بایت، عادت های دهانی، رویش نامناسب دندون ها و مشکلات فکی زودتر شناخته بشن. برای خانواده هایی که در تهران یا محدوده ونک دسترسی راحت تری دارن، این معاینه میتونه فقط یک چکاپ ساده باشه، اما گاهی جلوی از دست رفتن زمان طلایی درمان فکی رو میگیره.

نامرتبی دندون چه تاثیری روی تمیز کردن، پوسیدگی و لثه دارد؟

وقتی دندون ها منظم نیستند، مسواک و نخ دندون به بعضی قسمت ها سخت تر میرسه. همین موضوع میتونه باعث گیر غذایی، پلاک دندونی، جرم دندون، پوسیدگی و التهاب لثه بشه. اینجاست که ضرر ارتودنسی نکردن فقط به ظاهر لبخند مربوط نمیشه و میتونه روی سلامت دهان هم اثر بذاره.

چرا دندان های روی هم افتاده سخت تر تمیز می شوند؟

چون دندون های چرخیده یا روی هم افتاده، فضاهای تنگ و نامناسب ایجاد میکنن. مسواک خوب وارد این قسمت ها نمیشه و نخ دندون هم سخت تر رد میشه. اگه پلاک مدت زیادی بمونه، احتمال پوسیدگی، بوی بد دهان و التهاب لثه بالا میره.

آیا شلوغی دندان خطر پوسیدگی را بیشتر می کند؟

بله، میتونه ریسک پوسیدگی رو بیشتر کنه، اما رابطه صد درصدی نیست. ممکنه کسی دندون های شلوغ داشته باشه و با بهداشت دقیق کمتر دچار پوسیدگی بشه. با این حال، شلوغی دندون ها تمیز نگه داشتن رو سخت تر میکنه و همین موضوع ریسک پوسیدگی و جرم گرفتن دندون ها رو بالا میبره.

آیا نامرتبی دندون می تواند باعث التهاب لثه شود؟

بله. اگه پلاک میکروبی اطراف دندون ها بیشتر بمونه، لثه ممکنه قرمز، متورم یا موقع مسواک زدن خونریزی دار بشه. در موارد طولانی تر، تحلیل لثه یا تحلیل استخوان اطراف دندون هم ممکنه دیده بشه. پس عوارض انجام ندادن ارتودنسی فقط زیبایی نیست و به سلامت لثه و استخوان اطراف دندون هم ربط داره.

انجام ندادن ارتودنسی چه تاثیری روی بایت، جویدن، سایش دندان و فک دارد؟

وقتی بایت درست نباشه، دندون ها موقع بستن دهان تماس طبیعی ندارن. یکی از مهم ترین عوارض انجام ندادن ارتودنسی در این شرایط، فشار نابرابر روی دندون ها، تماس نادرست و به هم خوردن الگوی طبیعی جویدنه. در بعضی افراد، این فشار به عضلات صورت و مفصل گیجگاهی فکی هم منتقل میشه.

نامرتبی دندون چطور گاز زدن و جویدن را مختل می کند؟

اگه دندون های جلو یا عقب درست روی هم ننشینند، گاز زدن غذا سخت تر میشه. بعضی افراد ناخودآگاه فقط با یک سمت دهان میجون. این الگوی نامتقارن میتونه باعث خستگی عضلات، فشار بیشتر روی یک سمت و سایش موضعی دندون ها بشه. مشکل جویدن همیشه با درد شروع نمیشه؛ گاهی فقط از روی عادت های کوچک موقع غذا خوردن خودش رو نشان میده.

بایت نامناسب چگونه می تواند باعث فشار نابرابر و سایش بعضی دندون ها شود؟

وقتی تماس دندون ها متعادل نیست، بعضی دندون ها زودتر و شدیدتر به هم میرسن. این تماس های غیرعادی ممکنه باعث سایش دندون، لب پر شدن ترمیم ها، ترک های ریز یا حساسیت بشه. اگه دندون قروچه هم داشته باشی، این روند میتونه سریع تر پیش بره. برای همین مشکل بایت فقط یک اصطلاح علمی نیست؛ مستقیم روی عمر دندون ها و راحتی جویدن اثر میذاره.

چه زمانی درد یا صدا دادن فک نیاز به بررسی دارد؟

اگه درد فک تکرار میشه، باز و بسته کردن دهان سخت شده، موقع جویدن خسته میشی یا صدا دادن فک همراه درده، بهتره بررسی کنی. صدا به تنهایی همیشه خطرناک نیست، اما اگه با درد، قفل شدن فک یا محدودیت حرکت همراه باشه، باید جدی تر گرفته بشه.

عوارض انجام ندادن ارتودنسی روی ظاهر لبخند و اعتماد به نفس چیست؟

ظاهر لبخند برای خیلی ها مهمه و این موضوع سطحی نیست. کج بودن دندون ها، فاصله ها، بیرون زدگی یا جلو بودن دندون ها میتونه روی عکس گرفتن، حرف زدن و حس فرد نسبت به خودش اثر بذاره. البته تصمیم درمان نباید فقط از روی فشار اطرافیان باشه؛ باید هم خواسته خودت دیده بشه، هم نیاز واقعی دندون ها.

کدام نوع نامرتبی بیشتر روی ظاهر لبخند اثر می گذارد؟

نامرتبی دندون های جلو، فاصله های واضح، چرخش شدید دندون ها، بیرون زدگی دندون های جلو، اپن بایت، اوربایت زیاد، اورجت زیاد، لبخند نامتقارن و ناهماهنگی خط وسط معمولا بیشتر دیده میشن. شدت اثر ظاهری به فرم لب ها، حالت خنده و ویژگی های صورت هم بستگی داره.

تاثیر نامرتبی دندان روی اعتماد به نفس تا چه حد واقعی است؟

واقعیه، اما برای هر فرد فرق میکنه. بعضی ها با نامرتبی زیاد مشکلی ندارن و بعضی ها با یک دندون کج هم اذیت میشن. بهتره تصمیم نهایی هم نیاز بالینی رو در نظر بگیره و هم خواسته خودت رو. اگه مشکل فقط ظاهری باشه، باز هم حق داری درباره درمان فکر کنی؛ فقط باید با اطلاعات درست تصمیم بگیری.

آیا عقب انداختن ارتودنسی هزینه درمان را بیشتر می کند؟

گاهی بله. وقتی نامرتبی، پوسیدگی، التهاب لثه، سایش یا مشکل بایت بیشتر بشه، درمان ممکنه طولانی تر، چند مرحله ای تر یا همراه با درمان های جانبی باشه. در کودکان هم اگه زمان مناسب درمان فکی از دست بره، ممکنه گزینه های ساده تر کمتر بشن.

البته عقب انداختن ارتودنسی همیشه به معنی هزینه ارتودنسی خیلی بیشتر نیست. اما بررسی زودتر کمک میکنه اگه فقط پیگیری کافیه خیالت راحت بشه، و اگه درمان لازمه، تصمیم رو اونقدر عقب نندازی که درمان سخت تر، زمان برتر یا محدودتر بشه.

چه زمانی باید برای بررسی ارتودنسی مراجعه کنیم؟

اگه دندون ها روی هم افتاده اند، تمیز کردن سخت شده، بایت درست جفت نمیشه، سایش دندون یا درد فک داری، کودک نشانه ناهنجاری فکی داره یا ظاهر لبخندت اذیتت میکنه، وقت معاینه ست. لازم نیست صبر کنی مشکل شدید شه.

اگه در تهران هستی و دسترسی به محدوده ونک برات راحت تره، بهتره برای تصمیم گیری فقط به ظاهر دندون ها یا حدس شخصی تکیه نکنی. در معاینه ارتودنسی دکتر نبی در ونک، وضعیت دندون ها، بایت، رابطه فک ها، سلامت لثه، شدت شلوغی دندون ها و سن رشد با هم بررسی میشه تا معلوم بشه ارتودنسی لازم داری یا فقط باید پیگیری کنی.

جمع بندی عوارض انجام ندادن ارتودنسی در کودکان و بزرگسالان

عوارض انجام ندادن ارتودنسی میتونه از ظاهر لبخند شروع بشه و در بعضی افراد به سخت شدن بهداشت، پوسیدگی، التهاب لثه، مشکل بایت، سایش دندون، درد فک یا پیچیده تر شدن درمان آینده برسه. اما هر نامرتبی دندونی به معنی شروع فوری درمان نیست؛ مهم اینه که مشخص بشه مشکل تو از چه نوعیه: ظاهری، بهداشتی، عملکردی، فکی یا ترکیبی.

اگه دنبال ارتودنسی در تهران، ارتودنسی بزرگسالان، ارتودنسی اطفال، ارتودنسی نامرئی یا دندانپزشک با تجربه ارتودنسی در ونک هستی، مهم ترین نکته اینه که تصمیم درمان شخصی سازی شده باشه. یعنی سن، شدت نامرتبی دندون ها، سلامت لثه، بایت، رابطه فکی و هدف درمان باید با هم بررسی بشن. میتونی برای معاینه ارتودنسی نزد دکتر نبی در ونک وقت بگیری تا وضعیت دندون ها، بایت و فک دقیق بررسی بشه و بعد با خیال راحت تصمیم بگیری. هدف این معاینه اینه که مشخص بشه واقعا به درمان نیاز داری یا فقط چکاپ دوره ای برات کافیه.

واتساپ

تماس تلفنی

02188873135 - 02188873136 - 09912806784

مطب ارتودنسی دکتر نبی – تهران، ونک، گاندی شمالی، پلاک 8، واحد 10

شنبه تا چهارشنبه: 9 صبح تا 6 عصر