اگر برای شما کش بین فکی ارتودنسی تجویز شده، پزشک میخواد علاوه بر مرتب شدن دندان ها، نحوه قرار گرفتن دندان های بالا و پایین روی هم اصلاح بشه. ممکنه دندان ها در آینه صاف به نظر برسن، اما هنوز موقع بستن دهان درست با هم تماس نداشته باشن. کش برای کمک به همین بخش از درمان استفاده میشه.[1]
کش بین فکی ارتودنسی چه کاربردی داره؟
کش بین فکی یا الاستیک بین فکی، حلقه کوچکیه که بین نقاط مشخصی از دندان های بالا و پایین قرار میگیره و در جهت مورد نظر پزشک نیرو وارد میکنه. بسته به مشکل شما، این نیرو میتونه به اصلاح جلو و عقب بودن رابطه دندان ها، بعضی مشکلات روی هم قرار گرفتن دندان ها یا بهتر شدن تماس دندان های عقب کمک کنه.[1]
این کش با اورینگ های دور براکت که سیم را نگه میدارن و کش زنجیره ای یا پاورچین که معمولا فاصله دندان ها را میبنده، فرق داره. اورینگ و پاورچین در مطب تعویض میشن. آموزش محل بستن و نحوه استفاده از کش بین فکی هم به عهده تیم درمانه؛ بعد از آموزش، گذاشتن و تعویض کش طبق برنامه به عهده شماست.
کش بین فکی همراه ارتودنسی ثابت یا بعضی درمان های الاینر شفاف استفاده میشه؛ الاینر همان پلاک شفاف و متحرکیه که روی دندان ها قرار میگیره. در درمان هایی مثل اصلاح جلوتر بودن دندان های بالا نسبت به پایین، اثر کش عمدتا روی دندان ها و بافت نگهدارنده آنهاست. اگر مشکل اصلی به شکل یا اندازه استخوان فک مربوط باشه، کش به تنهایی ممکنه کافی نباشه.[1، 2]
برای نمونه، در درمان با ارتودنسی نامرئی از کش بین فکی همراه پلاک شفاف استفاده شده و در درمان با ارتودنسی ثابت هم کش در کنار براکت ها به کار رفته. در هر دو روش، مسیر بستن و برنامه استفاده از کش برای همان بیمار مشخص میشه.
چرا همکاری شما در استفاده از کش اینقدر مهمه؟
نیروی کش فقط وقتی وارد میشه که آن را درست در دهان گذاشته باشید. پزشک میتونه مسیر و نیروی لازم را تعیین کنه، اما اجرای برنامه در فاصله بین ویزیت ها به استفاده شما بستگی داره. استفاده نامنظم ممکنه اصلاح رابطه دندان ها را کند کنه و باعث طولانی شدن درمان یا نرسیدن به نتیجه مورد انتظار بشه.[3]
چند روز استفاده منظم نزدیک ویزیت، جای استفاده روزانه را نمیگیره. در جلسه بعد، میزان واقعی استفاده را بگید؛ اگر درد، سختی بستن یا فراموشی مانع شده، توضیح دادن همین مشکل به اصلاح برنامه کمک میکنه.
روزی چند ساعت باید از کش بین فکی استفاده کنید؟
ساعت استفاده به برنامه درمان شما بستگی داره. در نسخه تمام وقت، کش باید بیشتر ساعات روز و شب در دهان باشه و زمان های برداشتن آن هم مشخص بشه. برای بعضی بیماران فقط استفاده شبانه تجویز میشه، اما نمیشه برنامه تمام وقت را خودسرانه به شبانه تبدیل کرد.[3، 5]
برای مثال، اگر برای شما 22 ساعت استفاده نوشته شده، گذاشتن کش فقط در 8 ساعت خواب کافی نیست. موقع صحبت کردن، کار یا رفتن به مدرسه هم باید طبق همان برنامه از کش استفاده کنید.
| موقعیت | چه کار کنید؟ |
|---|---|
| خواب | اگر برنامه شما تمام وقت یا شبانه است، خواب هم جزو زمان استفاده است. |
| غذا خوردن | در بسیاری از برنامه ها کش برای غذا برداشته میشه و بلافاصله بعد از غذا و تمیز کردن دندان ها، کش طبق آموزش مطب دوباره گذاشته میشه. اگر پزشک گفته با کش غذا بخورید، همان دستور را اجرا کنید. |
| مسواک و نخ دندان | کش را بردارید، بهداشت را انجام بدید و بعد کش را طبق آموزش مطب و در مسیر مشخص شده بگذارید. |
روش تمیز کردن اطراف براکت ها را در راهنمای بهداشت ارتودنسی ثابت ببینید. برای ورزش با محافظ دهان هم درباره برداشتن کش هنگام استفاده از محافظ و گذاشتن دوباره آن با تیم درمان هماهنگ کنید.[5]
نحوه بستن کش بین فکی ارتودنسی
کش را فقط به قلاب ها یا محل هایی وصل کنید که در مطب به شما نشان داده شده. چیزی که گاهی «کش ارتودنسی بالا به پایین» گفته میشه، برای همه بیماران مسیر یکسانی نداره. اگر محل اتصال را فراموش کردید، از روی عکس بیمار دیگر یا حدس خودتان کش نگذارید.
- دست ها را بشویید و برای دفعات اول جلوی آینه با نور کافی بایستید.
- از کش همان شماره و همان نوعی استفاده کنید که در مطب به شما داده شده.
- یک سر کش را روی نقطه شروعی بگذارید که در مطب مشخص شده.
- با انگشت تمیز یا قلاب مخصوص، کش را آرام به نقطه یا نقاط بعدی مسیر آموزش داده شده برسونید.
- اگر برای سمت دیگر هم کش تجویز شده، آن سمت را دقیقا مطابق آموزش ببندید؛ مسیر دو طرف لزوما یکسان نیست.
- اتصال ها را در آینه با عکس یا طرح اختصاصی خودتان مقایسه کنید.
قبل از ترک مطب، یک بار خودتان کش را بگذارید و بردارید تا تیم درمان درست بودن آن را ببینه. از محل اتصال کش خودتان عکس بگیرید یا بخواهید مسیر آن روی یک طرح مشخص بشه. کنار این تصویر، ساعت استفاده در شبانه روز و زمان تعویض کش را هم یادداشت کنید؛ اینها برنامه شخصی شما هستند.[5]
اگر بیمار مطب دکتر نبی هستید و مسیر اتصال را فراموش کردید، کش ها تمام شده یا قلاب آسیب دیده، از راه های تماس با مطب کمک بگیرید.
کش ارتودنسی را چند وقت یکبار عوض کنیم؟
در مطب دکتر نبی، کش قدیمی را هر 24 ساعت یک بار با یک کش جدید جایگزین میکنید. این 24 ساعت، فاصله تعویض کشه و با تعداد ساعت هایی که باید در روز کش بگذارید فرق داره. ساعت استفاده روزانه را طبق برنامه ای که در مطب به شما آموزش داده شده اجرا کنید. اگر در مطب دیگری تحت درمان هستید، برنامه تیم درمان خودتان را ملاک قرار بدید.
کش با گذشت زمان بخشی از نیروی اولیه را از دست میده، حتی اگر هنوز سالم به نظر برسه. اگر کش پاره شد یا روی زمین افتاد، همان موقع آن را با کش جدید از همان نوع و شماره جایگزین کنید؛ برای این موارد تا پایان 24 ساعت صبر نکنید.[1، 4]
در مطب ما، یک بسته 100 تایی کش به شما تحویل داده میشه که معمولا تا ویزیت بعدی کافیه.
کش های مورد استفاده در مطب ما 4 شماره دارند: 1/4، 3/16، 5/16 و 1/8. شماره 1/8 در مطب ما کاربرد کمتری داره. شماره و نوع کش مناسب شما را تیم درمان مشخص میکنه.
شماره کش خودتان را به خاطر بسپارید تا هنگام دریافت بسته ماه بعد، شماره ای را که استفاده میکنید اعلام کنید. بسته قبلی یا عکس واضح برچسب آن را هم همراه داشته باشید تا مشخصات کش اشتباه نشه. شماره یا نوع کش را خودسرانه تغییر ندید.
اگر کش مرتب پاره میشه، مشکل را به مطب بگید تا مسیر اتصال و دستگاه بررسی بشه. با عوض کردن خودسرانه سایز یا وصل کردن کش به دندان کناری، آن را حل نکنید.
کش کلاس 2، کلاس 3 و مثلثی چه فرقی دارن؟
این نام ها به هدف یا شکل اتصال کش مربوط هستند. جهت کشش در هر روش فرق داره؛ به همین دلیل شباهت ظاهری کش ها به معنی یکسان بودن کاربردشان نیست.
| نوع اتصال | کاربرد احتمالی |
|---|---|
| کش کلاس 2 | کمک به اصلاح رابطه ای که در آن دندان های بالا نسبت به دندان های پایین جلوتر از وضعیت مطلوب هستند. |
| کش کلاس 3 | در بعضی بیمارانی که دندان های پایین جلوتر از دندان های بالا قرار میگیرن، به اصلاح رابطه دندان های دو فک کمک میکنه. |
| کش مثلثی یا جعبه ای | کمک به بهتر شدن تماس دندان های بالا و پایین یا اصلاح بعضی فاصله های عمودی بین آنها. |
| کش کراس بایت | برای اصلاح بعضی دندان های بالا که در سمت راست یا چپ دهان، به جای بیرون دندان های پایین، در سمت داخلی آنها قرار میگیرن. |
| کش قطری یا نامتقارن | در بعضی طرح ها برای ناهماهنگی خط وسط استفاده میشه؛ یعنی وقتی خط بین 2 دندان جلویی بالا و پایین در یک راستا نیست. رابطه متفاوت دندان های دو طرف هم ممکنه به کش نامتقارن نیاز داشته باشه. |
این جدول برای شناخت کاربردهاست؛ محل اتصال، یک طرفه یا دو طرفه بودن، تعداد و نیروی کش را پزشک تعیین میکنه. یک کش مثلثی هم بسته به نقاط اتصال میتونه نیروی متفاوتی ایجاد کنه.[10]
در بعضی بیماران، استفاده از کش بین فکی بعد از مراحل دیگری شروع میشه. در نمونه درمان عقب بودن فک بالا در کودک، فیس ماسک، دستگاهی که بیرون دهان قرار میگیره، پیش از ارتودنسی ثابت استفاده شده؛ کش بین فکی در مرحله درمان ثابت به کار رفته. کش های متصل به فیس ماسک با کش بین فکی داخل دهان فرق دارن.
آیا درد کش بین فکی طبیعی است؟
احساس فشار یا حساس شدن دندان ها در شروع استفاده میتونه طبیعی باشه و معمولا با عادت کردن به نیرو کمتر میشه. فقط به دلیل ناراحتی خفیف، برنامه را مرتب قطع و وصل نکنید. اگر درد شدید، رو به افزایش یا همراه با زخم و مشکل در باز کردن دهان است، با مطب تماس بگیرید تا علت بررسی بشه.[1]
اگر به مسکن نیاز دارید، با توجه به شرایط پزشکی و داروهایی که مصرف میکنید از پزشک یا داروساز راهنمایی بگیرید. توضیح بیشتر درباره درد معمول و علائم نیازمند بررسی در مقاله درد ارتودنسی آمده.
کش بین فکی را چند ماه باید استفاده کرد؟
مدت مشخص و یکسانی برای همه وجود نداره. هدف کش، مقدار اصلاح لازم، واکنش دندان ها و میزان استفاده شما در این زمان موثرند. در ویزیت ها، پزشک تماس دندان ها و پیشرفت درمان را بررسی میکنه و ممکنه مسیر، نیرو یا ساعت استفاده را تغییر بده.[3، 10]
با بهتر شدن ظاهر یا تماس دندان ها، خودسرانه کش را قطع نکنید؛ ادامه یا پایان این مرحله بعد از معاینه مشخص میشه. جایگاه آن در روند کلی درمان را در راهنمای مراحل ارتودنسی بخونید.
چطور استفاده از کش را فراموش نکنید؟
برنامه را به کارهای ثابت روزانه وصل کنید تا اجرای آن راحت تر بشه:
- یادآور گذاشتن کش بعد از غذا و تعویض در ساعت های تعیین شده را روی گوشی تنظیم کنید.
- چند کش یدکی از همان شماره، در بسته بندی تمیز همراه داشته باشید.
- بسته ها را در جای خنک و خشک، دور از نور مستقیم و گرما نگه دارید.[1]
- قبل از تمام شدن کش ها از مطب بسته بعدی را بگیرید؛ برای دریافت کش تا ویزیت بعدی صبر نکنید.
در مراجعه بعد، عکس مسیر اتصال یا بسته کش را همراه داشته باشید و اگر اجرای برنامه براتون سخت بوده، همان مانع را با تیم درمان مطرح کنید.[3]
نظرها و پرسشها