اگر برای جلسه اول عکس تازه نداری، نوبت مشاوره را لغو نکن. هر عکس یا اسکن قبلی را همراه بیاور، حتی اگر قدیمی است. فایل اصلی، لینک دانلود یا CD از عکس موبایلی روی نسخه چاپی بهتر است. اگر مطب قبل از نوبت نسخه مشخصی نداده، خودت برای گرفتن عکس تازه اقدام نکن.
بعد از معاینه، برای تکمیل پرونده درمانی در مطب دکتر نبی معمولا OPG و لترال سفالومتری به عنوان مدارک پایه درخواست میشوند. فتوگرافی و اسکن داخل دهان هم با توجه به روش درمان به پرونده اضافه میشوند. CBCT، پری اپیکال و بایت وینگ فقط وقتی لازم هستند که یک ناحیه به بررسی دقیق تری نیاز داشته باشد. راهنمای به روز ADA و AAOMR نیز تاکید میکند که قبل از تجویز تصویر، سابقه بیمار، عکس های قبلی و نتیجه معاینه باید دیده شوند.[1]
| مدرک | چه زمانی به کار می آید؟ |
|---|---|
| OPG یا پانورامیک | از مدارک پایه پرونده در مطب دکتر نبی؛ برای دیدن نمای کلی دندان ها، ریشه ها و هر دو فک |
| لترال سفالومتری | از مدارک پایه پرونده در مطب دکتر نبی؛ برای بررسی نیم رخ، رابطه فک ها و زاویه دندان های جلو |
| فتوگرافی ارتودنسی | برای ثبت استاندارد صورت، لبخند، داخل دهان و مقایسه مراحل درمان |
| اسکن داخل دهان | برای ساخت مدل سه بعدی دندان ها و طراحی بعضی دستگاه ها یا پلاک های شفاف |
| پری اپیکال یا بایت وینگ | وقتی یک ریشه، یک ناحیه یا پوسیدگی بین دندان ها باید دقیق تر دیده شود |
| CBCT | فقط در موارد خاص؛ برای دیدن سه بعدی همان ناحیه ای که در عکس معمولی روشن نیست |
برای مراجعه اول ارتودنسی باید از قبل عکس تهیه کنیم؟
نه. برای معاینه و گفتگوی اولیه، داشتن عکس تازه شرط مراجعه نیست. دکتر ابتدا صورت، دندان ها، لثه، بایت و رابطه فک ها را بررسی میکند. بایت یعنی نحوه جفت شدن دندان های بالا و پایین. اگر تصمیم به ادامه درمان بگیری، برای تکمیل پرونده معمولا OPG و لترال سفالومتری درخواست میشود و در صورت نیاز فتوگرافی، اسکن یا عکس تکمیلی هم انجام میشود.
اگر عکس قبلی داری، اول همان را نشان بده. ممکن است هنوز برای مقایسه یا بخشی از تشخیص مفید باشد. فقط وقتی مطب هنگام هماهنگی نوبت نام عکس مشخصی را گفته است، آن را قبل از مراجعه تهیه کن؛ در غیر این صورت ممکن است عکس اشتباه یا تکراری بگیری.
اگر میخواهی جای این مرحله را در کل مسیر درمان ببینی، صفحه ارتودنسی چیست و چه مراحلی دارد دید کلی تری به تو میدهد.
هر کدام از مدارک و عکس های ارتودنسی چه کاربردی دارند؟
هر مدرک چیز متفاوتی را نشان میدهد. رادیوگرافی کمک میکند ریشه ها، دندان های نهفته و استخوان دیده شوند؛ فتوگرافی ظاهر صورت و داخل دهان را ثبت میکند و اسکن، شکل سطح دندان ها را به صورت سه بعدی نشان میدهد. برای همین یک عکس به تنهایی جای معاینه و بقیه مدارک را نمیگیرد.
عکس OPG یا پانورامیک
OPG یک تصویر دو بعدی و کلی از بیشتر دندان ها و هر دو فک است. این عکس به بررسی تعداد و موقعیت دندان ها، دندان دائمی رویش نیافته، دندان نهفته یا غایب و نمای کلی ریشه ها و استخوان کمک میکند.
در مطب دکتر نبی، OPG جزو مدارک پایه پرونده ارتودنسی است، اما همه جزئیات را نشان نمیدهد. اگر دکتر بخواهد یک ریشه را نزدیک تر ببیند، پری اپیکال کمک کننده است. برای بررسی پوسیدگی بین دندان ها هم ممکن است بایت وینگ لازم شود. طبق راهنمای انجمن ارتودنسی بریتانیا، دلیل گرفتن OPG باید با نتیجه معاینه و نیاز درمان ارتباط داشته باشد.[2]
لترال سفالومتری
لترال سفالومتری یک رادیوگرافی از نیم رخ سر و صورت است. دکتر با اندازه گیری روی این تصویر، رابطه فک بالا و پایین، جهت رشد صورت و زاویه دندان های جلو را بررسی میکند. این اطلاعات در مشکلات فکی، درمان های مرتبط با رشد و جابه جایی قابل توجه دندان های جلو اهمیت بیشتری پیدا میکند.
در مطب دکتر نبی، لترال سفالومتری همراه OPG از مدارک پایه برای تکمیل پرونده درمانی است. این تصویر به خصوص زمانی مهم میشود که مشکل فکی، درمان مرتبط با رشد یا جابه جایی قابل توجه دندان های جلو مطرح باشد. دکتر بعد از دیدن عکس قبلی مشخص میکند همان تصویر کافی است یا باید عکس تازه تهیه شود.[2]
فتوگرافی ارتودنسی
فتوگرافی ارتودنسی یعنی مجموعه عکس های استاندارد از صورت، لبخند و داخل دهان. این عکس ها اشعه ندارند و وضعیت اولیه را ثبت میکنند تا تقارن صورت، خط لبخند، تماس دندان ها و تغییرات درمان قابل مقایسه باشند.
عکس موبایلی برای ارسال اولیه مفید است، اما جای تصاویر استاندارد پرونده را نمیگیرد. زاویه دوربین، نور، فاصله و وضعیت سر باید ثابت و قابل تکرار باشند؛ وگرنه مقایسه قبل، حین و بعد از درمان دقیق نخواهد بود.
اسکن داخل دهان
اسکنر داخل دهانی بدون پرتو ایکس، سطح دندان ها و نحوه قرار گرفتن دو فک روی هم را به صورت مدل سه بعدی ثبت میکند. این فایل برای اندازه گیری، نگهداری سابقه دیجیتال، طراحی پلاک های شفاف متحرک و ساخت بعضی دستگاه های ارتودنسی کاربرد دارد.
در مطب دکتر نبی، اسکن داخل دهان در صورت نیاز انجام میشود. ممکن است در طراحی ارتودنسی ثابت، ارتودنسی نامرئی با پلاک شفاف یا ارتودنسی کودکان بخشی از مدارک لازم باشد. اسکن سطح دندان ها را ثبت میکند و جای رادیوگرافی لازم برای دیدن ریشه و استخوان را نمیگیرد.
CBCT
CBCT یک رادیوگرافی سه بعدی از دندان، ریشه و استخوان فک است و جزو مدارک معمول همه بیماران نیست. وقتی جای دقیق دندان نهفته، نزدیکی آن به ریشه دندان کناری یا وضعیت یک ناحیه در عکس دو بعدی روشن نباشد، CBCT میتواند اطلاعات بیشتری بدهد.
قبل از تجویز CBCT، دکتر معاینه و عکس های موجود را میبیند. اگر OPG یا یک عکس داخل دهانی با اشعه کمتر جواب را بدهد، نیازی به تصویر سه بعدی نیست. اگر CBCT لازم باشد نیز بهتر است فقط همان بخش مورد نیاز تصویر برداری شود.[3]
اگر مطب برایت نسخه مشخصی نفرستاده، لازم نیست قبل از معاینه OPG، سفالومتری یا CBCT بگیری. عکس های قبلی را همراه بیاور تا دکتر بگوید برای تکمیل پرونده چه چیزی لازم است.
روند تهیه مدارک ارتودنسی چطور است؟
اول باید معاینه شوی، بعد سراغ مرکز رادیولوژی بروی. دکتر عکس های قبلی را میبیند و مشخص میکند برای تشکیل پرونده یا بررسی دقیق تر یک ناحیه چه مدرکی لازم است.
- معاینه اولیه: صورت، فک ها، دندان ها، بایت، لثه و سابقه درمان بررسی میشوند.
- دیدن مدارک قبلی: دکتر کیفیت و تاریخ عکس ها و تغییرات بعد از آنها را بررسی میکند.
- تجویز مدارک پایه و تکمیلی: OPG و لترال برای پرونده درمانی و هر عکس تکمیلی لازم روی نسخه مشخص میشوند.
- مراجعه به مرکز تصویربرداری: نسخه را همراه ببر تا همان عکس و همان ناحیه ای که لازم است تهیه شود.
- دریافت فایل اصلی: لینک دانلود، فایل یا CD و گزارش رادیولوژی را بگیر.
- تکمیل پرونده: در صورت تصمیم به شروع درمان، فتوگرافی، اسکن یا مدارک تکمیلی تهیه میشوند.
عکس ارتودنسی تا چند ماه اعتبار دارد؟
عکس ارتودنسی تاریخ انقضای ثابت 6 ماهه ندارد. دکتر با دیدن تاریخ، کیفیت فایل و تغییراتی که بعد از گرفتن عکس اتفاق افتاده تصمیم میگیرد هنوز به درد تشخیص میخورد یا نه. رویش یا کشیدن دندان، عصب کشی، جراحی، ضربه و رشد کودک ممکن است نیاز به عکس تازه را بیشتر کنند.
حتی عکس چند سال قبل را هم همراه بیاور. شاید برای طرح درمان امروز کافی نباشد، اما میتواند تغییرات رشد یا جابه جایی دندان ها را نشان دهد. فقط قدیمی بودن عکس دلیل تکرار آن نیست.
آیا برای کودک هم OPG و سفالومتری لازم است؟
برای مشاوره اولیه کودک هم لازم نیست خودت از قبل عکس تازه بگیری. اگر قرار باشد پرونده درمانی کامل شود، OPG برای بررسی دندان های دائمی رویش نیافته و لترال سفالومتری برای بررسی رشد و رابطه فک ها کاربرد دارند. دکتر بعد از معاینه مشخص میکند عکس قبلی کافی است یا باید تصویر تازه تهیه شود.[2]
چون دندان ها و فک کودک در حال رشد هستند، تاریخ عکس اهمیت بیشتری دارد. با این حال عکس نباید فقط به دلیل گذشت چند ماه تکرار شود. اگر تصویر تازه لازم باشد، تنظیمات دستگاه و اندازه ناحیه عکس برداری باید متناسب با سن و جثه کودک انتخاب شود.
آیا عکس ارتودنسی در بارداری مجاز است؟
اگر باردار هستی یا احتمال بارداری وجود دارد، قبل از عکس برداری به دکتر و مرکز رادیولوژی بگو. طبق اطلاعات IAEA، میزان اشعه ای که در رادیوگرافی دندان به جنین میرسد بسیار کم است. اگر عکس برای مراقبت درمانی لازم باشد، با نظر پزشک و تنظیم درست دستگاه قابل انجام است.[4]
شروع ارتودنسی معمولا اورژانسی نیست؛ بنابراین ممکن است دکتر بعضی مدارک را به زمان دیگری موکول کند. عکس ضروری را بدون مشورت لغو نکن و برای عکس غیرضروری هم عجله نداشته باش. در راهنمای ارتودنسی در بارداری شرایط شروع یا ادامه درمان را کامل تر توضیح داده ایم.
هزینه عکس ها و مدارک ارتودنسی به چه عواملی بستگی دارد؟
هزینه به نوع و تعداد عکس ها، تعرفه مرکز رادیولوژی، شهر و پوشش بیمه بستگی دارد. OPG، سفالومتری، عکس داخل دهانی و CBCT تعرفه یکسانی ندارند و معمولا هزینه آنها مستقیما به مرکز رادیولوژی پرداخت میشود.
چون تعرفه ها تغییر میکنند، بعد از گرفتن نسخه نام دقیق عکس ها را برای مرکز بخوان و مبلغ همان روز را بپرس. هزینه فتوگرافی و اسکن داخل دهان را هم هنگام تشکیل پرونده سوال کن. این مبالغ جدا از هزینه درمان ارتودنسی هستند.
فایل های پرونده ارتودنسی را چطور نگه داریم؟
پرونده دیجیتال میتواند شامل رادیوگرافی، گزارش مرکز، عکس های صورت و داخل دهان، اسکن سه بعدی و اطلاعات جلسات درمان باشد. این مدارک برای مقایسه شروع درمان با مراحل بعدی استفاده میشوند.
در مطب دکتر نبی مدارک در پرونده دیجیتال ثبت میشوند، اما بهتر است خودت هم فایل اصلی و گزارش ها را نگه داری. لینک یا فایل را در تلفن و یک فضای امن دیگر ذخیره کن. تصویر فشرده شده در پیام رسان جای فایل اصلی را نمیگیرد.
درباره عکس های ارتودنسی چه سوال هایی بپرسم؟
بعد از معاینه باید بدانی هر عکس چه چیزی را نشان داده و چرا به آن نیاز داشته ای. این سوال ها کمکت میکنند پاسخ روشنی بگیری:
- هر کدام از عکس های من چه نکته ای را نشان میدهند؟
- آیا تصویر فعلی برای طرح درمان کافی است یا به عکس دیگری نیاز دارم؟
- اگر عکس تازه لازم است، دقیقا چه نوع عکسی و از کدام ناحیه بگیرم؟
- آیا نشانه ای از دندان نهفته، کوتاه شدن ریشه یا مشکل استخوان دیده میشود؟
- اگر در طرح درمان من کشیدن دندان در ارتودنسی مطرح است، کدام تصویر به این تصمیم کمک کرده است؟
- اگر دندان نهفته دارم، OPG کافی است یا CBCT هم لازم میشود؟
نظرها و پرسشها