آیا ارتودنسی در بارداری ضرر داره؟

خود دستگاه ارتودنسی معمولا خطر مستقیمی برای بارداری ایجاد نمیکنه. براکت ها روی دندان چسبانده میشن و الاینرها هم روی دندان قرار میگیرن؛ پس چیزی که در بارداری بیشتر اهمیت داره، سلامت لثه، کنترل پلاک، نیاز احتمالی به رادیوگرافی یا درمان های دندانپزشکی همراه و انتخاب درست دارو در صورت نیازه.

با این حال، بهتره نگیم «ارتودنسی در بارداری کاملا بی خطره»، چون شرایط هر بارداری یکسان نیست. اگر بارداری پرخطر داری، داروی خاصی مصرف میکنی یا پزشک زنان برای بعضی کارها محدودیت گذاشته، قبل از هر تصمیم درمانی این موارد را به دندانپزشک بگو.

اگر از قبل ارتودنسی داری: بارداری معمولا دلیل قطع درمان نیست. بیشتر وقت ها میشه درمان را ادامه داد، اما بهتره از همان زمانی که متوجه بارداری شدی، دندانپزشک در جریان باشه تا وضعیت لثه، داروها و شرایط بارداری هم در برنامه درمان در نظر گرفته بشن.

اگر وسط درمان ارتودنسی باردار شدم چه کار کنم؟

اگر وسط ارتودنسی متوجه بارداری شدی، لازم نیست خودسرانه درمان را متوقف کنی یا براکت ها را باز کنی. فقط در ویزیت بعدی یا حتی زودتر به دندانپزشک خبر بده تا از این به بعد سلامت لثه، میزان تهوع، داروهای مصرفی و شرایط کلی بارداری هم در تصمیم های درمانی در نظر گرفته بشن.

  • براکت ها را فقط به دلیل بارداری باز نکن.
  • اگر الاینر داری، برنامه استفاده را خودسرانه کم یا زیاد نکن.
  • داروها و مکمل هایی را که در بارداری مصرف میکنی به دندانپزشک بگو.
  • اگر خونریزی، تورم یا درد لثه بیشتر شده، منتظر ویزیت عادی نمون و زودتر خبر بده.
  • اگر بارداری پرخطر داری، ممکنه برای بعضی تصمیم ها لازم باشه با پزشک زنان هم هماهنگ بشه.

اگر قبل از بارداری عکس ها و مدارک کامل ارتودنسی را تهیه کردی، ادامه درمان معمولا از شروع یک پرونده جدید ساده تره؛ چون بخش مهمی از ارزیابی تشخیصی قبلا انجام شده. اگر لازم شد درباره مدارک موجودت دقیق تر بدونی، راهنمای مدارک و عکس های ارتودنسی را بخون.

آیا میشه ارتودنسی را در دوران بارداری شروع کرد؟

شروع ارتودنسی در بارداری ممنوع نیست، اما چون ارتودنسی معمولا یک درمان انتخابی و بلندمدته، همیشه لازم نیست حتما در همین چند ماه شروع بشه. اگر لثه و دندان ها سالم باشن، مدارک لازم موجود باشن یا بشه آنها را تهیه کرد و بارداری هم بدون مشکل خاصی پیش بره، میشه شروع درمان را بررسی کرد. اگر شرایط دهان یا بارداری مناسب نباشه، صبر کردن تا بعد از زایمان میتونه انتخاب منطقی تری باشه.

سه ماهه اول بارداری

سه ماهه اول را نباید یک دوره ممنوع برای مراقبت دندانپزشکی بدونیم؛ اگر درمان دندانپزشکی لازم باشه، در این دوره هم قابل انجامه.[1] با این حال، تهوع، استفراغ، خستگی و حساسیت بیشتر به بوها ممکنه شروع یک درمان انتخابی ارتودنسی را برای بعضی افراد سخت کنن. اگر برای شروع عجله ای نداری، میشه زمانی را انتخاب کرد که خودت راحت تر باشی.

سه ماهه دوم بارداری

برای خیلی از افراد، سه ماهه دوم از نظر ویزیت دندانپزشکی راحت تره؛ ممکنه تهوع اولیه کمتر شده باشه و نشستن روی صندلی هم هنوز مثل ماه های آخر سخت نباشه. این فقط یک مزیت عملیه و به این معنی نیست که سه ماهه دوم تنها زمان مناسب یا ایمن برای ارتودنسیه.

سه ماهه سوم بارداری

ویزیت های معمول ارتودنسی در سه ماهه سوم هم میشه انجام داد، اما نشستن یا خوابیدن طولانی روی صندلی برای بعضی افراد ناراحت کننده میشه. اگر سرگیجه، تنگی نفس یا ناراحتی داری، همان لحظه به تیم درمان بگو تا وضعیت صندلی و طول جلسه را تنظیم کنن. اگر فقط میخوای یک درمان کاملا انتخابی را شروع کنی و چند هفته بیشتر تا زایمان نمونده، عقب انداختن شروع درمان از نظر راحتی میتونه منطقی باشه.

عکس رادیولوژی ارتودنسی در بارداری خطر داره؟

اگر رادیوگرافی دندانپزشکی واقعا برای تشخیص یا تصمیم درمانی لازم باشه، طبق راهنماهای فعلی میشه آن را در دوران بارداری انجام داد. اصل اینه که عکس فقط وقتی گرفته بشه که واقعا لازمه، تا جای ممکن از تصاویر قبلی قابل استفاده کمک گرفته بشه و میزان تابش هم تا حد ممکن پایین نگه داشته بشه.[2]

برای شروع ارتودنسی معمولا تصاویر تشخیصی مثل OPG و لترال سفالومتری بررسی میشن و در بعضی شرایط خاص ممکنه تصویربرداری دیگری هم لازم باشه. اگر بارداری، قبل از عکسبرداری حتما به مرکز رادیولوژی بگو و تصاویر قبلی را هم با خودت ببر.

درباره جلیقه سربی: بر اساس توصیه های جدید ADA و AAOMR، استفاده روتین از جلیقه سربی و محافظ تیروئید برای تصویربرداری دندانپزشکی لازم نیست و تاکید بیشتر روی انتخاب درست عکس، کاهش دوز و محدود کردن میدان تابشه. با این حال، ممکنه پروتکل مرکز تصویربرداری یا مقررات محلی متفاوت باشه.[2]

بارداری چه تاثیری روی لثه و دندان ها در ارتودنسی داره؟

یکی از مهمترین تغییرات دهان در دوران بارداری اینه که لثه ممکنه نسبت به پلاک میکروبی حساس تر بشه. تغییرات هورمونی میتونن پاسخ التهابی لثه را بیشتر کنن و براکت ثابت هم تمیز کردن بعضی قسمت ها را سخت تر میکنه. پس بارداری و براکت به تنهایی به معنی بیماری لثه نیستن، اما وقتی کنار هم قرار میگیرن، کنترل پلاک اهمیت بیشتری پیدا میکنه.[1][3]

التهاب و خونریزی لثه

قرمزی، تورم و خونریزی لثه در بارداری شایع تر میشه، اما نباید هر مقدار از آن را کاملا طبیعی حساب کنی. اگر با رعایت بهتر بهداشت خونریزی کمتر نشد، تورم شدید بود یا درد و ترشح داشتی، لثه باید بررسی بشه. اگر بیماری لثه فعال و کنترل نشده باشه، ممکنه شروع درمان یا بعضی فعال سازی های ارتودنسی تا زمان کنترل التهاب عقب بیفته.

اگر ارتودنسی ثابت داری، تمیز کردن اطراف براکت، حاشیه نزدیک لثه و فضای بین دندان ها از قبل هم مهمتر میشه. راهنمای بهداشت ارتودنسی ثابت روش تمیز کردن سیم و براکت را مرحله به مرحله توضیح میده.

پوسیدگی و فرسایش مینای دندان

اگر در بارداری احتمال پوسیدگی بیشتر بشه، دلیلش این نیست که جنین کلسیم دندان های مادر را میگیره. تغییر الگوی غذا خوردن، میان وعده های بیشتر، خشکی دهان، تهوع و تماس مکرر دندان با اسید معده بعد از استفراغ میتونن احتمال پوسیدگی یا فرسایش مینا را بیشتر کنن.[1]

بعد از استفراغ بهتره بلافاصله مسواک نزنی، چون مینای دندان در تماس با اسید بوده. اول دهان را بشور و کمی بعد مسواک بزن. کلسیم، ویتامین D یا هر مکمل دیگری را هم طبق نظر پزشک زنان مصرف کن؛ صرف داشتن براکت دلیل نمیشه مکمل بیشتری مصرف کنی.

بارداری و نمیدونی الان شروع یا ادامه ارتودنسی برات مناسبه؟

برای این تصمیم باید وضعیت لثه و دندان ها، مدارک موجود، نوع درمان و شرایط بارداری کنار هم بررسی بشن. اگر هنوز بین شروع درمان، ادامه دادن یا صبر تا بعد از زایمان مرددی، میتونی اول شرایط خودت را برای مشاوره توضیح بدی.

آیا بارداری باعث میشه دندان ها سریع تر حرکت کنن؟

فعلا شواهد کافی نداریم که بگیم دندان ها در بارداری حتما سریع تر حرکت میکنن. تغییرات هورمونی و متابولیسم استخوان میتونن روی بازسازی استخوان اثر بذارن، اما بخش زیادی از مطالعات مربوط به سرعت حرکت دندان در بارداری روی حیوانات انجام شده و نمیشه نتایج آنها را مستقیم به انسان تعمیم داد.[4]

پس نمیشه گفت بارداری باعث میشه ارتودنسی سریع تر تمام بشه. سرعت حرکت دندان همچنان به طرح درمان، نوع حرکت، وضعیت استخوان و لثه، نیروی اعمال شده و همکاری بیمار بستگی داره. مرورهای جدید هم نشون میدن اثر تغییرات هورمونی روی درمان ارتودنسی پیچیده تره و برای نتیجه گیری قطعی هنوز به داده های انسانی بیشتری نیاز داریم.[5]

ارتودنسی ثابت یا نامرئی؛ کدوم در بارداری مناسب تره؟

صرف باردار بودن مشخص نمیکنه ارتودنسی ثابت برای تو مناسب تره یا الاینر شفاف. اول باید نوع حرکت دندان ها و پیچیدگی مشکل بررسی بشه؛ بعد شرایط بارداری، بهداشت و سبک زندگی تو هم در انتخاب روش در نظر گرفته میشن. الاینر چون متحرکه، تمیز کردن دندان ها را راحت تر میکنه، اما برای همه کیس ها مناسب نیست و به استفاده منظم نیاز داره.

معیار ارتودنسی ثابت الاینر شفاف
بهداشت دهان به دقت بیشتری اطراف براکت و سیم نیاز داره برای مسواک و تمیز کردن بین دندان ها از دهان خارج میشه
کنترل حرکات دندانی برای طیف وسیعی از درمان ها میشه ازش استفاده کرد مناسب بودنش به نوع حرکت و پیچیدگی کیس بستگی داره
همکاری بیمار برای گذاشتن دستگاه به یادآوری روزانه نیاز نداره به استفاده منظم در طول شبانه روز نیاز داره
تهوع بارداری در بعضی افراد وجود براکت و سیم میتونه حس دهانی را آزاردهنده تر کنه متحرکه، اما تهوع شدید میتونه استفاده منظم را سخت کنه

اگر میخوای تفاوت روش ها را جدا از موضوع بارداری بررسی کنی، صفحه انواع ارتودنسی دندان دید کلی تری میده. جزئیات درمان با پلاک شفاف هم در راهنمای ارتودنسی نامرئی با الاینر شفاف توضیح داده شده.

قرار دادن الاینر شفاف روی دندان ها

مراقبت های ارتودنسی در بارداری چیه؟

مراقبت از ارتودنسی در دوران بارداری کار پیچیده ای نیست، اما باید منظم تر باشی. هدف اینه که پلاک میکروبی، التهاب لثه و تماس مکرر دندان با اسید کنترل بشه و اگر تغییر غیرعادی دیدی، زود بررسی بشه.

  • روزی 2 بار با خمیر دندان حاوی فلوراید مسواک بزن و بین دندان ها را هر روز تمیز کن.[1]
  • اگر براکت ثابت داری، اطراف براکت، زیر سیم و حاشیه لثه را جداگانه تمیز کن.
  • بعد از استفراغ بلافاصله مسواک نزن؛ اول دهان را بشور و کمی بعد مسواک بزن.[1]
  • مصرف مکرر خوراکی و نوشیدنی شیرین یا اسیدی را محدود کن.
  • اگر جرم گیری یا درمان لثه برات لازمه، فقط به دلیل بارداری عقبش ننداز؛ زمان مناسب انجامش با دندانپزشک هماهنگ میشه.
  • برای درد ارتودنسی خودسرانه دارو مصرف نکن.
  • اگر براکت شکست، سیم اذیتت کرد یا زخم شدید و تورم غیرعادی داشتی، زودتر به دندانپزشک خبر بده.
  • اگر الاینر داری، بعد از غذا و قبل از گذاشتن دوباره پلاک، دندان ها را تمیز کن.

اگر میخوای فرق علائم طبیعی با مشکلاتی را که نیاز به مراجعه دارن بهتر بشناسی، راهنمای عوارض ارتودنسی و زمان مراجعه را بخون.

دارو، بی حسی و درمان های همراه ارتودنسی در بارداری

برای تنظیم معمول سیم، تعویض الاینر یا ویزیت کنترل ارتودنسی معمولا به بی حسی یا داروی خاصی نیاز نداری. اما بعضی طرح های درمان ممکنه همراه با کشیدن دندان، درمان پوسیدگی، درمان لثه یا کارهای دیگه باشن؛ پس این تصور که ارتودنسی هیچ وقت به بی حسی یا درمان همراه نیاز نداره درست نیست.

طبق راهنمای ADA، بی حسی موضعی و درمان های ضروری دندانپزشکی را میشه در بارداری انجام داد، اما نوع دارو و زمان انجام کار باید با وضعیت پزشکی تو هماهنگ باشه. اگر برای درد به دارو نیاز پیدا کردی، مخصوصا اگر بارداری پرخطر داری یا داروی دیگه ای مصرف میکنی، مسکن را با نظر پزشک زنان یا دندانپزشک انتخاب کن. ADA همچنین توصیه میکنه افراد باردار از مواجهه با نیتروس اکساید پرهیز کنن.[1]

آیا با ارتودنسی میشه زایمان طبیعی یا سزارین انجام داد؟

بله. وجود براکت و سیم ارتودنسی به خودی خود معمولا مانعی برای زایمان طبیعی یا سزارین محسوب نمیشه و فقط برای زایمان نیازی نیست ارتودنسی را باز کنی. اگر به هر دلیلی برای زایمان یا یک اقدام پزشکی دیگه بیهوشی عمومی داری، وجود هر وسیله داخل دهان را به تیم بیهوشی بگو تا موقع بررسی راه هوایی در نظر گرفته بشه.

چه زمانی بهتره شروع ارتودنسی را به بعد از بارداری موکول کنی؟

اگر شروع درمان هیچ فوریتی نداره، در بعضی شرایط صبر کردن تا بعد از زایمان میتونه انتخاب ساده تر و منطقی تری باشه. دلیل این تعویق، راحتی تو و حفظ کیفیت درمانه؛ نه اینکه خود ارتودنسی ذاتا برای بارداری خطرناک باشه.

  • التهاب شدید یا بیماری کنترل نشده لثه داری.
  • پوسیدگی، عفونت یا مشکل دندانی درمان نشده داری که باید اول کنترل بشه.
  • تهوع و استفراغ شدید اجازه رعایت بهداشت یا استفاده منظم از الاینر را نمیده.
  • بارداری پرخطر داری و پزشک زنان برای درمان های انتخابی محدودیت گذاشته.
  • طرح درمانت به چند اقدام انتخابی همراه نیاز داره و انجام آنها بعد از زایمان ساده تره.
  • در هفته های آخر بارداری هستی و شروع فوری درمان مزیت مشخصی برات نداره.
جمع بندی: بارداری معمولا مانع ادامه ارتودنسی نیست و لازم نیست فقط به دلیل باردار شدن، براکت ها را باز کنی. شروع درمان جدید هم ممکنه، اما باید متناسب با شرایط خودت تصمیم گرفته بشه. مهمترین چیزها سلامت لثه، رعایت دقیق بهداشت، تصویربرداری فقط در صورت نیاز، پرهیز از خوددرمانی و هماهنگی با پزشک زنان در بارداری های پرخطر هستن. هیچ روش ارتودنسی هم صرفا به دلیل بارداری برای همه بهترین نیست.