چرا وقتی دندان ها را روی هم میگذارم، دندان های پایین پنهان میشن؟
دیده نشدن دندان های پایین هنگام لبخند، به تنهایی نشانه دیپ بایت نیست؛ شکل لب ها هم روی آن اثر داره. چیزی که اهمیت داره اینه که وقتی دندان های عقب را روی هم میگذاری، دندان های جلوی بالا چقدر روی پایین را میپوشونن. به نحوه روی هم قرار گرفتن دندان ها «بایت» میگن.[1،2]
اگر فکر میکنی این پوشش بیش از حد است، معاینه کمک میکنه علتش مشخص بشه. عکس معمولی دهان به تنهایی برای تشخیص شدت مشکل یا تصمیم درباره جراحی کافی نیست.[3]
فرق دیپ بایت، اوربایت و جلو بودن دندان های بالا چیست؟
در دیپ بایت، دندان های بالا بخش زیادی از دندان های پایین را از دید میپوشونن. اما در جلو بودن دندان های بالا، فاصله جلو و عقب دندان ها بیشتره؛ این تفاوت از پهلو بهتر دیده میشه. ممکنه یک نفر هر دو مشکل را داشته باشه.[2]
| اصطلاح | معنی ساده |
|---|---|
| اوربایت | میزان پوشش عمودی دندان های جلوی پایین توسط دندان های بالا؛ مقداری همپوشانی طبیعی است. |
| دیپ بایت یا بایت عمیق | همان همپوشانی عمودی وقتی بیش از اندازه است؛ گاهی به آن اوربایت شدید میگن. |
| اورجت زیاد | دندان های جلوی بالا در جهت افقی بیش از حد جلوتر از دندان های پایین هستن. |
| اپن بایت یا بایت باز | مثلا وقتی دندان های عقب روی هم هستن، بین دندان های جلو فاصله باز باقی میمونه. |
برای تشخیص شدت دیپ بایت، فقط مقدار پوشش دندان ها مهم نیست. پزشک بررسی میکنه که دندان ها به لثه یا سقف دهان آسیب میزنن یا نه. برای همین، دو نفر با ظاهر مشابه ممکنه به درمان های متفاوتی نیاز داشته باشن.[20]
علت دیپ بایت از دندان هاست یا استخوان فک؟
گاهی مشکل بیشتر از جای دندان هاست و گاهی شکل و رشد فک هم در آن نقش داره. ممکنه هر دو عامل با هم وجود داشته باشن.[4]
- گاهی دندان های جلو بیشتر از حد لازم بیرون آمده اند یا دندان های عقب به اندازه کافی رویش نکرده اند.
- در بعضی الگوهای رشد فک، بخش پایینی صورت کوتاه تره و بایت عمیق تر شکل میگیره.
- از دست رفتن بعضی دندان های عقب و تغییر موقعیت دندان ها هم ممکنه در عمیق تر شدن بایت نقش داشته باشه.[4،5]
اگر درمان نکنم چه میشه و چه زمانی باید معاینه بشم؟
دیپ بایت همیشه باعث آسیب نمیشه. اما اگر دندان ها به لثه فشار بیارن یا روی هم ساییده بشن، بهتره درمان را عقب نندازی. این نشانه ها نیاز به معاینه دارن:[1]
- دندان های پایین به لثه پشت دندان های بالا یا سقف دهان میخورن و آن ناحیه زخم میشه یا خونریزی میکنه.
- پشت دندان های جلوی بالا یا لبه دندان های جلو ساییده شده؛ گاهی دندان ها لب پر یا حساس هم میشن.
- دندان ها طوری روی هم قرار میگیرن که گاز زدن یا جویدن سخت شده.
اگر فکت درد میگیره یا قفل میشه، این را هم به پزشک بگو. این علائم همیشه از دیپ بایت نیستن و نباید انتظار داشت با ارتودنسی حتما برطرف بشن.[6]
در معاینه، پزشک نحوه روی هم قرار گرفتن دندان ها، سایش و سلامت لثه را بررسی میکنه. ممکنه برای دیدن ریشه ها و استخوان، به عکس های ارتودنسی مثل رادیولوژی هم نیاز باشه.[3]
درمان دیپ بایت؛ چه زمانی ارتودنسی کافی است؟
در بسیاری از موارد، با ارتودنسی میشه جای دندان ها را طوری تغییر داد که کمتر روی دندان های پایین را بپوشونن. بسته به علت مشکل، پزشک ارتفاع یا زاویه دندان های جلو و عقب را تنظیم میکنه. انتخاب روش به وضعیت دندان ها و فک بستگی داره.[4،8]
ارتودنسی ثابت و وسیله های بازکننده بایت
در ارتودنسی ثابت، براکت ها روی دندان ها چسبانده میشن و سیم به آرامی آنها را حرکت میده. برای اصلاح دیپ بایت، فقط صاف شدن دندان ها کافی نیست؛ باید نحوه روی هم قرار گرفتن دندان های بالا و پایین هم اصلاح بشه.[8،13]
در بعضی کودکان، از پلاک متحرک مخصوصی به نام «بایت پلیت» استفاده میشه. دندان های جلوی پایین روی بخش صاف این پلاک قرار میگیرن و دندان های عقب موقتا از هم فاصله میگیرن. این کار در کودک مناسب، به دندان های عقب فرصت رویش بیشتری میده و پوشش دندان های جلو را کمتر میکنه.[7]
گاهی هنگام ارتودنسی، پزشک برجستگی های کوچکی پشت دندان های جلوی بالا میچسبونه. به آنها «بایت توربو» میگن. دندان های پایین روی این برجستگی ها قرار میگیرن تا موقتا مثل قبل روی هم بسته نشن و درمان پیش بره. بایت توربو وسیله کمکی ارتودنسیه، نه یک درمان جداگانه؛ خودت هم نمیتونی آن را برداری.[21]
در معاینه با دکتر حسن نبی بیدهندی مشخص میشه علت پوشش زیاد دندان های پایین چیه و چه درمانی برای تو مناسبه. برای آشنایی با جلسه اول یا گرفتن وقت، از لینک های زیر استفاده کن.
آیا ارتودنسی نامرئی هم جواب میده؟
بله، در بعضی افراد میشه دیپ بایت را با ارتودنسی نامرئی درمان کرد. در این روش، پلاک های شفاف که به آنها «الاینر» میگن، به تدریج جای دندان ها را تغییر میدن. باید آنها را طبق برنامه استفاده کنی و ممکنه در ادامه به پلاک های بیشتری نیاز داشته باشی.[9]
الاینر برای همه دیپ بایت ها مناسب نیست. پزشک باید بسنجه که با آن میشه حرکت های لازم را انجام داد یا براکت انتخاب بهتریه.[9،10] مقایسه ارتودنسی نامرئی و ثابت به شناخت این تفاوت ها کمک میکنه. یک نمونه واقعی را هم در درمان دیپ بایت با ارتودنسی نامرئی ببین؛ مناسب بودن این روش برای تو به معاینه بستگی داره.
چه زمانی جراحی فک مطرح میشه؟
اگر مشکل اصلی از استخوان فک باشه و با حرکت دندان ها به تنهایی اصلاح نشه، ممکنه جراحی فک همراه ارتودنسی لازم بشه. این تصمیم به شدت مشکل و تمام شدن رشد فک بستگی داره. بزرگسال بودن یا پنهان بودن دندان های پایین، به تنهایی به معنی نیاز به جراحی نیست.[1،11]
دیپ بایت کودکان و بزرگسالان چه تفاوتی در درمان دارد؟
در ارتودنسی کودکان میشه در بعضی شرایط از رشد فک و رویش دندان ها برای درمان کمک گرفت. در بزرگسالان، رشد فک تمام شده و درمان بیشتر با جابه جایی دندان ها انجام میشه. در 30 یا 40 سالگی هم امکان درمان وجود داره، به شرط اینکه دندان ها و لثه شرایط مناسبی داشته باشن.[12،13]
انجمن ارتودنسی آمریکا توصیه میکنه کودک تا 7 سالگی یک بار معاینه ارتودنسی بشه. اگر زودتر مشکلی دیدی، لازم نیست تا آن سن صبر کنی. معاینه زودهنگام به معنی شروع فوری درمان نیست؛ گاهی فقط باید رشد و رویش دندان ها را پیگیری کرد.[12] جزئیات را در بهترین سن ارتودنسی بخون.
درمان خانگی، ورزش فک یا کامپوزیت جای ارتودنسی را میگیرن؟
برای اصلاح دیپ بایت، به تمرین های اینترنتی تکیه نکن. مثلا «میوینگ» که در آن زبان را با هدف تغییر شکل فک روی سقف دهان نگه میدارن، درمان اثبات شده دیپ بایت نیست.[14] با کش هم خودسرانه دندان ها را حرکت نده؛ این کار میتونه به لثه و استخوان نگهدارنده دندان آسیب جدی بزنه.[22]
کامپوزیت و لمینت شکل و سطح دندان را تغییر میدن، اما جای دندان ها را مثل ارتودنسی اصلاح نمیکنن. اگر دندان ساییده شده باشه، ممکنه به ترمیم نیاز پیدا کنه؛ گاهی باید اول با ارتودنسی فضای مناسب برای آن ایجاد بشه.[1] برای شناخت تفاوت این دو کار، مقایسه کامپوزیت و ارتودنسی را ببین. برجستگی کامپوزیتی بایت توربو هم وسیله کمکی درمانه و با کامپوزیت زیبایی فرق داره.[21]
برای درمان ایمن تر، چه مراقبت هایی لازم است؟
اگر بیماری لثه داری یا قبلا به دندانت ضربه خورده، پیش از شروع درمان به پزشک بگو. در ارتودنسی ممکنه ریشه بعضی دندان ها کوتاه بشه. این تغییر معمولا کمه، اما گاهی بیشتره؛ برای همین بررسی و پیگیری ریشه ها مهمه.[17،23]
- اطراف براکت ها و بین دندان ها را خوب تمیز کن تا خطر پوسیدگی و التهاب لثه کمتر بشه. روش انجامش در راهنمای بهداشت ارتودنسی آمده.[23]
- پلاک متحرک و کش ارتودنسی را طبق دستور استفاده کن. محل کش یا ساعت استفاده را خودت تغییر نده.[7،24]
- اگر دستگاه شکست یا باعث زخم و درد مداوم شد، با مطب تماس بگیر. آن را خودت نتراش و دستکاری نکن.[13]
مدت و هزینه درمان دیپ بایت چقدر است؟
مدت و هزینه ارتودنسی به شدت مشکل و درمانی که لازم داری بستگی داره. موقع پرسیدن قیمت و زمان، روشن کن که منظور کل درمانه یا فقط یک مرحله از آن.
چند ماه طول میکشه؟
درمان معمول با براکت ثابت اغلب حدود 1 تا 2 سال طول میکشه؛ این زمان برای همه دیپ بایت ها یکسان نیست.[13] مقدار جابه جایی دندان ها، استفاده منظم از وسایل و وقفه در جلسات میتونه زمان را تغییر بده. ضمن اینکه اصلاح دیپ بایت ممکنه فقط بخشی از درمان نامرتبی دندان ها باشه.[23]
موقع پرسیدن قیمت، چه چیزهایی را روشن کنم؟
برای مقایسه قیمت ها، فقط مبلغ اولیه را نبین. بپرس این موارد در هزینه اعلام شده هستن یا جدا حساب میشن:
- معاینه، مدارک و ویزیت های دوره ای
- وسایل کمکی و پلاک های تکمیلی احتمالی
- نگهدارنده بعد از درمان و پیگیری آن
- ترمیم دندان یا جراحی، اگر در برنامه درمان لازم باشن
هزینه نهایی بعد از معاینه و مشخص شدن مراحل درمان اعلام میشه. اگر جراحی یا ترمیم دندان هم لازم باشه، هزینه آن را جدا بپرس.
بعد از درمان، صورت و لبخند چقدر تغییر میکنن؟
بعد از اصلاح دیپ بایت، وقتی دندان ها را روی هم میگذاری، معمولا قسمت بیشتری از دندان های پایین دیده میشه. تغییر لبخند و نیمرخ برای همه یکسان نیست. اگر هدفت تغییر شکل چانه یا صورت است، از همان اول با پزشک مطرح کن؛ اصلاح دیپ بایت لزوما همه این تغییرها را ایجاد نمیکنه.[1،4]
در عکس زیر، دندان های پایین قبل از درمان تقریبا پنهان بودن و بعد از درمان بیشتر دیده میشن. این عکس ها مربوط به یک بیمار هستن؛ نتیجه هر فرد به شرایط خودش بستگی داره.
آیا دیپ بایت بعد از ارتودنسی برمیگرده؟
بله، ممکنه بعد از ارتودنسی بخشی از مشکل برگرده. برای همین درمان با برداشتن براکت ها یا تمام شدن پلاک ها به پایان نمیرسه؛ حفظ نتیجه هم به مراقبت و پیگیری نیاز داره.[15]
ریتینر یا نگهدارنده کمک میکنه دندان ها در جای جدید بمانن. نوع و مدت استفاده را پزشک مشخص میکنه. اگر شکست، لق شد یا درست روی دندان ها ننشست، با مطب تماس بگیر و خودت آن را تنظیم نکن.[16]
نظرها و پرسشها