ابزارشناسی ارتودنسی ثابت یعنی بدانی هر جزء در سیستم MBT چه کاری انجام میدهد، چه زمانی وارد درمان میشود و با کدام بخش از مکانیک درمان ارتباط دارد. برای کار بالینی، دانستن اسم براکت، سیم یا لیگاچور کافی نیست؛ باید بتوانی از روی هدف درمان تشخیص بدهی چه وسیله ای لازم است و چه وسیله ای هنوز وقت استفاده اش نرسیده است.

این مقاله فقط روی ابزارهای ارتودنسی ثابت و مواردی تمرکز دارد که در آموزش MBT دکتر نبی تدریس میشوند؛ از اجزای براکت و باندینگ تا سکانس سیم ها، لیگاچورها، Tieback، Kobayashi، فنر، Strip، Palatal Bar، Lingual Arch و Mini Screw. وارد ارتودنسی شفاف یا سیستم های دیگر نمیشویم.

ابزارهای ارتودنسی ثابت را چطور دسته بندی کنیم؟

برای اینکه ابزارها به یک لیست حفظی تبدیل نشوند، بهتر است آنها را بر اساس نقششان در درمان ببینی. یک گروه روی دندان ثابت میشود، یک گروه نیرو را منتقل میکند، گروهی سیم را داخل براکت نگه میدارد و بعضی وسایل برای ایجاد فضا، اتصال الاستیک یا کنترل انکوریج استفاده میشوند. اگر هنوز مسیر انتخاب ابزار را از تشخیص جدا میبینی، مقاله طرح درمان ارتودنسی ثابت به روش MBT کمک میکند جای هر تصمیم را قبل از انتخاب وسیله مشخص کنی.

گروه نمونه ابزار نقش اصلی
اجزای ثابت روی دندان براکت، باکال تیوب، بند، Button و Cleat اتصال سیستم به دندان و ایجاد نقطه انتقال یا اعمال نیرو
وایرها سوپر الاستیک، حرارتی، کرودار و استیل Alignment، Leveling و اجرای مکانیک مرحله درمان
لیگاچورها O-ring، لیگاچور فلزی، Figure 8، Laceback و Tieback درگیر کردن وایر و کنترل رابطه وایر و براکت
لوازم کمکی Kobayashi، Hook، Stop، Rotation Wedge، فنر و Protective Tube ساخت نقطه اتصال یا اجرای یک هدف مکانیکی مشخص
فضا و انکوریج Strip، Palatal Bar، Lingual Arch و Mini Screw ایجاد یا حفظ فضا و کنترل حرکت ناخواسته
اگر میخواهی ابزارها را در مسیر واقعی درمان یاد بگیری

در دوره جامع دکتر نبی، ابزارشناسی کنار باندینگ، سکانس وایر، لیگاچور، تشخیص و طرح درمان آموزش داده میشود تا بدانی هر وسیله دقیقا در کدام مرحله و با چه هدفی استفاده میشود.

براکت در سیستم MBT چه نقشی دارد؟

براکت رابط بین آرچ وایر و دندان است. وایر داخل Slot قرار میگیرد و نیرو از طریق براکت به دندان منتقل میشود. در سیستم MBT بخشی از اطلاعات مورد نیاز برای موقعیت نهایی دندان داخل طراحی براکت قرار دارد؛ به همین دلیل انتخاب براکت درست و باندینگ دقیق، بخشی از خود مکانیک درمان است.

اجزای اصلی براکت

برای شروع باید 4 جزء اصلی را بشناسی: Slot، Wings، Base و Hook. این چهار بخش برای درک نحوه قرار گرفتن وایر، لیگاچور کردن و اتصال وسایل کمکی کافی هستند.

اجزای اصلی براکت ارتودنسی شامل اسلات، وینگ، بیس و هوک
  • Slot: شیار اصلی براکت است که آرچ وایر داخل آن قرار میگیرد.
  • Wings: قسمت هایی هستند که O-ring یا لیگاچور فلزی دور آنها قرار میگیرد.
  • Base: سطح زیرین براکت است که با سیستم باندینگ به دندان متصل میشود.
  • Hook: در براکت های دارای هوک، نقطه اتصال برای الاستیک یا بعضی اجزای کمکی است.

Tip، Torque، In-Out و Offset در براکت MBT

Prescription براکت یعنی مجموعه اطلاعاتی که در طراحی براکت برای کنترل موقعیت دندان در نظر گرفته شده است. Tip، Torque، In-Out و Offset باید همراه با محل باند براکت و میزان درگیری وایر فهمیده شوند؛ چون Prescription به تنهایی نمیتواند باندینگ اشتباه را جبران کند.

  • Tip: Angulation مزیودیستال تاج دندان.
  • Torque: کنترل تمایل باکولینگوال تاج و ریشه در بعد سوم.
  • In-Out: جبران تفاوت برجستگی باکولینگوال دندان های مختلف در طراحی براکت.
  • Offset: تغییر موقعیت افقی مورد نیاز در بعضی بخش های قوس.
اصل مهم در MBT: اگر یک دندان آن طور که انتظار داری حرکت نمیکند، قبل از تغییر مکانیک درمان، موقعیت براکت را دوباره بررسی کن. باندینگ نادرست میتواند باعث شود اطلاعات طراحی شده در براکت به شکل مورد انتظار منتقل نشوند.

محل باند براکت در بعد عمودی، افقی و امتداد Axial

موقعیت براکت حداقل در 3 جهت باید کنترل شود: ارتفاع عمودی، موقعیت مزیودیستال و امتداد براکت نسبت به Long Axis دندان. خطا در هر کدام میتواند خودش را در ادامه درمان به شکل اختلاف ارتفاع، Rotation یا Tip نامناسب نشان بدهد.

اگر دندانی با وجود پیشرفت درمان هنوز در موقعیت مورد انتظار نیست، یکی از اولین چیزهایی که باید دوباره ببینی جای براکت است. در MBT قرار نیست خطای باندینگ را نادیده بگیری و فقط با ادامه سکانس وایر منتظر اصلاح خودبه خودی باشی.

چسباندن برعکس براکت چه زمانی معنا دارد؟

برعکس چسباندن براکت اگر در یک طرح درمان مشخص استفاده شود، یک تصمیم آگاهانه برای تغییر بخشی از Prescription است؛ نه یک خطای باندینگ. قبل از چنین کاری باید دقیقا بدانی کدام مقدار با تغییر جهت براکت عوض میشود و آیا همان تغییر برای آن دندان لازم است.

روش ساخت و بیس براکت چه اهمیتی دارند؟

روش ساخت میتواند روی دقت هندسی براکت اثر بگذارد، اما از روی عنوان MIM، CNC یا اصطلاح بازاری وایرکات نمیشود به تنهایی درباره کیفیت نهایی براکت حکم داد. اندازه واقعی Slot، شکل دیواره های آن و کیفیت ساخت باید در محصول واقعی ارزیابی شوند.

براکت MIM و ماشین کاری شده

Metal Injection Molding یا MIM یکی از روش های رایج ساخت براکت فلزی است و بعضی محصولات با روش های ماشین کاری مانند CNC تولید میشوند. مطالعات اندازه گیری Slot نشان داده اند که در هر دو گروه میتوان اختلاف بین ابعاد واقعی و مقدار اسمی وجود داشته باشد. بنابراین روش ساخت به تنهایی تضمین کننده دقت Slot یا نتیجه درمان نیست.

برای کار بالینی، نام روش ساخت را به عنوان یک ویژگی محصول ببین؛ نه معادل نتیجه قطعی درمان.

Mesh، Dynalock و Retention بیس براکت

بیس براکت برای ایجاد Retention مناسب بین براکت و رزین طراحی میشود. Mesh، شیارهای Retentive و طرح هایی مثل Dynalock نمونه هایی از این طراحی ها هستند. با این حال Bond Failure فقط به Base مربوط نیست؛ آماده سازی سطح، کنترل رطوبت، Adhesive، محل باند و شرایط اکلوژن هم مهم هستند.

باکال تیوب، بند و باندینگ را چطور بشناسیم؟

در بخش خلفی، آرچ وایر باید به مولرها متصل و کنترل شود. Buccal Tube این مسیر را فراهم میکند و میتواند مستقیم روی دندان باند شود یا روی Band قرار داشته باشد. انتخاب و قرارگیری درست این اجزا روی کنترل بخش خلفی قوس اثر دارد.

Buccal Tube

Buccal Tube مسیر ورود انتهای آرچ وایر در ناحیه مولر است. بعضی تیوب ها علاوه بر مسیر اصلی وایر، Hook یا ورودی کمکی دارند. قبل از باند باید سمت، جهت و محل تیوب را کنترل کنی؛ چون خطای موقعیت تیوب روی مسیر وایر و کنترل مولر اثر میگذارد.

Band

Band یک حلقه فلزی است که دور تاج دندان قرار میگیرد و میتواند Buccal Tube یا اجزای دیگری را حمل کند. بند باید کاملا بنشیند، ثبات مناسبی داشته باشد و بعد از قرارگیری، تماس های پروگزیمال و اکلوژن بررسی شوند.

باندینگ براکت و تیوب

در Bonding فقط چسبندگی مهم نیست؛ محل قرارگیری وسیله هم بخشی از درمان است. سطح دندان باید آماده و خشک باشد، براکت یا تیوب در جای درست بنشیند و رزین اضافی پاک شود. اگر موقعیت براکت اشتباه است، اصلاح خود براکت منطقی تر از ادامه درمان با یک Position نادرست است.

سکانس سیم ها در روش MBT دکتر نبی چیست؟

در پروتکل آموزشی دکتر نبی، سکانس اصلی از `0.012` سوپر الاستیک شروع میشود، با وایرهای حرارتی `0.016`، `0.019×0.025` و `0.021×0.025` ادامه پیدا میکند و بعد، در صورت نیاز، سیم سوپر الاستیک کرودار وارد میشود. مرحله بعد سیم استیل `0.019×0.025` یا `0.020` است.

ترتیب وایر هدف اصلی
1 0.012 سوپر الاستیک شروع Alignment و Leveling
2 0.016 حرارتی ادامه Alignment و کاهش نامرتبی
3 0.019×0.025 حرارتی ورود به وایر مستطیلی و افزایش درگیری با Slot
4 0.021×0.025 حرارتی ادامه کنترل با وایر مستطیلی قبل از مرحله بعد
در صورت نیاز سیم سوپر الاستیک کرودار اصلاح Curve of Spee و مشکلات عمودی انتخاب شده
5 استیل 0.019×0.025 یا 0.020 اجرای مکانیک مرحله استیل؛ هوک دار در صورت نیاز به الاستیک

مرحله 1؛ سیم سوپر الاستیک 0.012

`0.012` سوپر الاستیک وایر شروع سکانس است. وقتی دندان ها هنوز اختلاف موقعیت زیادی دارند، وایر باید بتواند Deflection بیشتری را تحمل کند و با نیروی سبک تر وارد براکت ها شود. در این مرحله هدف اصلی شروع Alignment و Leveling است، نه گرفتن حداکثر Expression از Prescription براکت.

مرحله 2؛ سیم حرارتی 0.016

بعد از مرحله اولیه، `0.016` حرارتی وارد میشود. این وایر ادامه Alignment را انجام میدهد. زمان تعویض وایر را فقط با تعداد جلسه تعیین نکن؛ باید ببینی وایر فعلی تا چه حد کار خودش را انجام داده و آیا براکت ها به شکل مناسب درگیر شده اند.

اشتباه رایج: اگر یک دندان هنوز خارج از قوس است یا وایر به شکل مناسب در براکت درگیر نمیشود، فقط به خاطر رسیدن جلسه بعد سراغ وایر بزرگتر نرو. اول علت را پیدا کن.

مرحله 3؛ سیم حرارتی 0.019×0.025

بعد از `0.016`، وایر حرارتی مستطیلی `0.019×0.025` استفاده میشود. با ورود سیم مستطیلی، رابطه وایر و Slot نسبت به سیم گرد نزدیک تر میشود و کنترل سه بعدی دندان اهمیت بیشتری پیدا میکند. اگر یک دندان هنوز رفتار متفاوتی دارد، موقعیت براکت را هم دوباره بررسی کن.

مرحله 4؛ سیم حرارتی 0.021×0.025

مرحله بعد `0.021×0.025` حرارتی است. در این زمان Alignment باید نسبت به شروع درمان پیشرفت قابل توجهی کرده باشد. اگر وایر بدون فشار غیرطبیعی داخل Slot قرار نمیگیرد، قبل از ادامه سکانس ببین آیا Rotation باقی مانده، براکت کامل درگیر نشده یا Position براکت نیاز به اصلاح دارد.

سیم کرودار چه زمانی استفاده میشود؟

در پروتکل دکتر نبی، سیم کرودار بعد از `0.021×0.025` حرارتی و فقط در صورت نیاز وارد سکانس میشود. این وایرها سوپر الاستیک هستند و برای اصلاح Curve of Spee یا مدیریت بعضی مشکلات عمودی بایت استفاده میشوند. بنابراین Curved Wire یک مرحله اجباری برای همه بیماران نیست.

قبل از سیم کرودار: بعد از `0.021×0.025` حرارتی، بایت و Curve of Spee را ارزیابی کن. اگر نیاز به اصلاح عمودی وجود ندارد، این مرحله وارد سکانس نمیشود.

مرحله استیل؛ 0.019×0.025 یا 0.020

بعد از وایرهای حرارتی و در صورت نیاز Curved Wire، مرحله استیل شروع میشود. در روش آموزشی دکتر نبی دو سایز اصلی `0.019×0.025` و `0.020` هستند. انتخاب بین آنها به نوع مکانیکی بستگی دارد که برای بیمار طراحی شده است.

استیل هوک دار یا معمولی؟

اگر در آن مرحله به الاستیک و نقطه اتصال روی آرچ وایر نیاز باشد، از استیل هوک دار استفاده میشود. اگر الاستیک لازم نباشد، استیل معمولی استفاده میشود. یعنی وجود Hook روی وایر باید از نیاز مکانیکی کیس بیاید، نه از عادت یا موجود بودن یک نوع وایر.

سیم گرد و سیم مستطیلی چه تفاوتی در کنترل دندان دارند؟

سیم گرد آزادی بیشتری داخل Slot دارد و برای مراحل اولیه که هنوز Alignment کامل نیست مناسب تر است. سیم مستطیلی با درگیری بیشتر با Slot امکان کنترل بیشتری در بعد سوم فراهم میکند. به همین دلیل سکانس وایر فقط بزرگتر شدن قطر سیم نیست؛ نوع مقطع هم با هدف هر مرحله ارتباط دارد.

لیگاچور چه نقشی در ارتودنسی ثابت دارد؟

Ligature وایر را داخل Slot نگه میدارد، اما روش لیگاچور کردن میتواند میزان Engagement و رفتار سیستم را تغییر دهد. در براکت های کانونشنال، O-ring و لیگاچور فلزی دو روش اصلی هستند و انتخاب نوع بستن باید با هدف همان مرحله هماهنگ باشد.

O-ring

O-ring الاستومریک دور Wings براکت قرار میگیرد و آرچ وایر را در Slot نگه میدارد. سریع است، اما وجود O-ring به معنی Full Engagement کامل در هر دندان نیست. فاصله وایر تا Slot و موقعیت دندان همچنان مهم هستند.

لیگاچور فلزی و Figure 8

لیگاچور فلزی کنترل بیشتری روی نحوه درگیر کردن وایر میدهد. در Figure 8، لیگاچور به شکلی بسته میشود که Engagement وایر با براکت بیشتر شود. اگر وایر هنوز فاصله زیادی با Slot دارد، Tight Ligature نباید جای بررسی علت عدم درگیری را بگیرد.

Laceback، Passive Tieback و Active Tieback چه فرقی دارند؟

تفاوت این 3 اصطلاح در هدف مکانیکی آنهاست. Laceback بیشتر برای کنترل مرحله اولیه به کار میرود، Passive Tieback برای تثبیت استفاده میشود و Active Tieback زمانی است که همان اتصال با Activation مشخص، نیروی فعال ایجاد میکند.

Laceback

Laceback با سیم لیگاچور ساخته میشود و در مراحل اولیه برای کنترل کانین و کمک به کنترل بخش قدامی استفاده میشود. هدفش را باید در کنار وایر اولیه و فضای موجود در قوس ببینی، نه به عنوان یک اتصال مستقل.

Passive Tieback

Passive Tieback برای Stabilization به کار میرود و قرار نیست نیروی فعال قابل توجهی ایجاد کند. اگر اتصال بدون Activation فعال بسته شده، نقش آن با Active Tieback فرق دارد.

Active Tieback

Active Tieback با Activation مشخص برای ایجاد نیروی فعال استفاده میشود و میتواند بخشی از مکانیک بستن فضا باشد. قبل از استفاده باید مشخص باشد کدام سگمنت باید حرکت کند و انکوریج از کجا تامین میشود.

اگر براکت مستقیم با وایر درگیر نمیشود چه کار کنیم؟

وقتی یک دندان فاصله زیادی از آرچ وایر دارد، Full Engagement اجباری همیشه انتخاب درستی نیست. اول باید ببینی دندان فضای کافی برای حرکت دارد یا نه و بعد، در صورت نیاز، از درگیری غیر مستقیم برای نزدیک کردن تدریجی دندان به وایر استفاده کنی.

درگیر کردن غیر مستقیم براکت

در درگیری غیر مستقیم میتوان از Ligature یا جزء کمکی استفاده کرد تا دندان به سمت وایر اصلی هدایت شود. وقتی Position دندان مناسب تر شد، آرچ وایر میتواند مستقیم داخل Slot قرار بگیرد. اگر فضای لازم وجود ندارد، قبل از درگیری باید مسئله فضا حل شود.

سوال درست: به جای اینکه بپرسی «چطور این براکت را به زور درگیر کنم؟»، اول بپرس «چرا براکت درگیر نمیشود و آیا دندان فضای کافی برای حرکت دارد؟»

Kobayashi، Hook، Button و Cleat چه زمانی استفاده میشوند؟

این وسایل زمانی مطرح میشوند که برای الاستیک، Chain یا جزء فعال دیگری به یک نقطه اتصال مشخص نیاز داری. تفاوتشان بیشتر در محل قرارگیری و شکل اتصال است؛ چیزی که اهمیت دارد Vector نیرویی است که بعدا از آن نقطه اعمال میشود.

Kobayashi Ligature

Kobayashi یک لیگاچور فلزی فرم داده شده با بخش Hook مانند است. وقتی براکت هوک مناسبی ندارد یا در یک نقطه مشخص به محل اتصال نیاز داری، Kobayashi میتواند آن نقطه را فراهم کند. خود Kobayashi حرکت ایجاد نمیکند؛ نیروی وسیله متصل شده تعیین کننده است.

Hook روی آرچ وایر

Hook روی آرچ وایر یا روی وایر استیل هوک دار برای اتصال الاستیک یا جزء فعال استفاده میشود. محل Hook را باید بر اساس مکانیک انتخاب کنی، چون محل اعمال نیرو روی اثر نهایی سیستم تاثیر دارد.

Button و Cleat

Button و Cleat روی دندان باند میشوند و نقطه اتصال ایجاد میکنند. زمانی کاربرد دارند که براکت وجود ندارد یا محل Hook براکت برای مکانیک مورد نظر مناسب نیست. قبل از باند، مسیر و جهت نیروی وسیله ای که قرار است متصل شود باید مشخص باشد.

Rotation Wedge چه کاربردی دارد؟

Rotation Wedge وسیله کمکی برای اصلاح Rotation در شرایط انتخاب شده است. با تغییر نحوه تماس و اعمال نیرو در اطراف براکت میتواند به کنترل چرخش کمک کند. جهت Rotation دندان باید قبل از قرار دادن Wedge مشخص باشد؛ استفاده بدون توجه به جهت چرخش میتواند بی اثر یا نامناسب باشد.

فنرهای ارتودنسی چه زمانی استفاده میشوند؟

Coil Spring بسته به نوع و Activation میتواند برای ایجاد فضا یا اعمال نیروی کششی استفاده شود. تفاوت Open Coil و Closed Coil را باید از روی کاری که قرار است انجام دهند بفهمی، نه فقط شکل فنر.

Open Coil Spring

Open Coil بین دو نقطه روی آرچ وایر فشرده میشود و با تمایل به باز شدن میتواند فضا ایجاد کند. یکی از کاربردهای آن زمانی است که دندان خارج از قوس برای ورود به قوس فضای کافی ندارد. همزمان باید Reaction نیرو و واحدهای انکوریج را هم در نظر بگیری.

Closed Coil

Closed Coil در مکانیک های کششی یا بستن فضا استفاده میشود. مقدار Activation و نقاط اتصال تعیین میکنند چه نیرویی ایجاد شود. قبل از انتخاب فنر باید مشخص باشد هدف حرکت چیست و انکوریج چطور کنترل میشود.

Protective Tube، Hook و Stop چه کاربردی دارند؟

این سه وسیله نقش های متفاوتی دارند: Protective Tube تماس مستقیم بخشی از وایر با مخاط را کم میکند، Hook نقطه اتصال میسازد و Stop حرکت طولی وایر را محدود میکند. کوچک بودن این وسایل دلیل نمیشود بدون هدف مکانیکی مشخص استفاده شوند.

Protective Tube

Protective Tube روی قسمت مشخصی از وایر قرار میگیرد تا تماس مستقیم آن با لب یا گونه کمتر شود. این وسیله بیشتر برای محافظت بافت نرم و راحتی بیمار است و نقش اصلی مکانیک درمان را بر عهده ندارد.

Hook و Stop

Hook محل اتصال الاستیک یا جزء فعال را میسازد. Stop روی آرچ وایر قرار میگیرد تا Sliding طولی وایر در نقطه مشخص محدود شود. جای هر دو باید بر اساس هدف درمان انتخاب شود.

Strip در ارتودنسی ثابت چه کاربردی دارد؟

Strip یکی از ابزارهای انجام IPR یا کاهش کنترل شده مینای پروگزیمال است. IPR زمانی معنا دارد که مقدار کمبود فضا و محل تامین آن از قبل در طرح درمان مشخص شده باشد. Strip کردن تا زمانی که تماس باز شود، بدون محاسبه فضای مورد نیاز، روش قابل اتکایی برای تصمیم گیری نیست.

IPR ابزار اجرای طرح درمان است: اول مشخص کن چه مقدار فضا نیاز داری و قرار است از کدام تماس ها تامین شود؛ بعد سراغ Strip برو.

Palatal Bar، Lingual Arch و Mini Screw چه نقشی در انکوریج دارند؟

در هر مکانیک باید علاوه بر دندان هدف، واحدی را که قرار است در برابر Reaction نیرو مقاومت کند هم بشناسی. Palatal Bar و Lingual Arch دندان های خلفی دو طرف را به هم مرتبط میکنند و Mini Screw در بعضی کیس ها یک منبع انکوریج اسکلتی موقت فراهم میکند.

Palatal Bar

Palatal Bar مولرهای فک بالا را از سمت پالاتال به هم متصل میکند. بسته به طرح درمان میتواند برای کمک به کنترل بخش خلفی و مدیریت انکوریج استفاده شود.

Lingual Arch

Lingual Arch در فک پایین دندان های خلفی دو سمت را از سمت لینگوال به هم متصل میکند. کاربرد آن به هدف درمان وابسته است و میتواند در حفظ فضا یا کنترل واحد خلفی نقش داشته باشد.

Mini Screw

Mini Screw یا Temporary Anchorage Device یک منبع انکوریج اسکلتی موقت ایجاد میکند. برای همه کیس ها لازم نیست. محل قرارگیری، رابطه با ریشه های مجاور و Vector نیرویی که قرار است به آن متصل شود باید قبل از استفاده مشخص باشند.

سیم Torque دار، Expansion Wire و Retraction Wire چه زمانی مطرح میشوند؟

این وایرها بخشی از سکانس روتین همه بیماران نیستند. وقتی طرح درمان نیاز مشخصی مثل کنترل بیشتر Torque، تغییر انتخاب شده در فرم قوس یا مکانیک Retraction داشته باشد، وایر متناسب با همان هدف مطرح میشود.

سیم Torque دار

وقتی موقعیت باکولینگوال تاج و ریشه به کنترل بیشتری نیاز دارد، Torque باید بر اساس وضعیت واقعی دندان و Position براکت ارزیابی شود. قبل از نسبت دادن مشکل به کمبود Torque، باندینگ و درگیری مناسب وایر با Slot را بررسی کن.

Expansion Wire

Expansion Wire زمانی مطرح میشود که در طرح درمان تغییر مشخصی در فرم یا عرض قوس لازم باشد. بازتر کردن آرچ وایر نباید به عنوان پاسخ عمومی برای هر نوع Crowding استفاده شود؛ حدود دندانی و پریودنتال بیمار هم باید در تصمیم دیده شوند.

Retraction Wire

Retraction Wire در مرحله بستن فضا و حرکت بخش قدامی مطرح میشود. قبل از انتخاب آن باید وضعیت فضا، ریشه ها، انکوریج و هدف حرکت قدام مشخص باشد. برای دیدن این ابزار در مسیر کامل درمان، مقاله درمان بیماران کشیدنی در ارتودنسی ثابت ارتباط سکانس وایر، انکوریج و بستن فضا را مرحله به مرحله توضیح میدهد.

برای انتخاب ابزار، اول چه سوال هایی بپرسیم؟

اگر قبل از انتخاب هر وسیله 3 سوال را جواب بدهی، ابزارشناسی از حالت حفظی خارج میشود: چه حرکتی میخواهم؟ نیرو از کجا به کجا وارد میشود؟ Reaction این نیرو روی کدام دندان یا سگمنت می افتد؟ بعد از پاسخ به این سوال ها انتخاب ابزار منطقی تر میشود.

نیاز درمانی ابزار قابل بررسی سوال قبل از استفاده
دندان خارج از قوس وایر سوپر الاستیک، درگیری غیر مستقیم، Open Coil آیا فضای کافی برای حرکت وجود دارد؟
Rotation Ligature مناسب، Figure 8، Rotation Wedge جهت Rotation چیست و براکت درست باند شده است؟
ایجاد فضا Open Coil یا Strip بر اساس طرح درمان فضا چقدر است و از کجا باید تامین شود؟
بستن فضا Active Tieback، Closed Coil، وایر استیل هوک دار یا Retraction Wire انکوریج کجاست و کدام سگمنت باید حرکت کند؟
اتصال الاستیک Kobayashi، Hook، Button یا Cleat Vector نیرو از این نقطه چه اثری ایجاد میکند؟
کنترل انکوریج Palatal Bar، Lingual Arch یا Mini Screw کدام واحد نباید همراه بخش فعال حرکت کند؟
اصلاح بایت و Curve of Spee سیم سوپر الاستیک کرودار مشکل عمودی چیست و آیا بعد از 0.021×0.025 هنوز Curved Wire لازم است؟

اشتباهات رایج در ابزارشناسی ارتودنسی ثابت

بیشتر خطاهای ابزارشناسی از نشناختن اسم وسیله نمی آیند؛ از استفاده وسیله در زمان یا مکانیک اشتباه می آیند. این موارد ارزش چک کردن دارند:

  • تعویض وایر فقط بر اساس تعداد جلسات، بدون ارزیابی نتیجه مرحله قبلی.
  • درگیر کردن اجباری براکتی که هنوز فاصله زیادی با آرچ وایر دارد.
  • نادیده گرفتن Position اشتباه براکت و انتظار اصلاح با ادامه سکانس وایر.
  • استفاده از سیم کرودار بدون ارزیابی بایت و Curve of Spee.
  • استفاده از استیل هوک دار وقتی هیچ الاستیکی در مکانیک لازم نیست.
  • بستن Tight Ligature بدون بررسی علت فاصله وایر تا Slot.
  • یکی دانستن Laceback، Passive Tieback و Active Tieback.
  • قرار دادن Open Coil بدون توجه به Reaction نیرو و انکوریج.
  • انجام IPR بدون تعیین مقدار فضای مورد نیاز.
  • استفاده از Mini Screw بدون طراحی قبلی مکانیک و Vector نیرو.
خلاصه کاربردی: ابزار را از روی اسم یا عادت انتخاب نکن. حرکت مورد نظر، مسیر نیرو و Reaction را مشخص کن؛ بعد ببین کدام وسیله آن هدف را با کنترل بهتر اجرا میکند.

ویدیوهای آموزش ابزارشناسی ارتودنسی ثابت دکتر نبی

برای شناخت شکل واقعی وسایل و نحوه استفاده از آنها، ویدیو از متن کمک کننده تر است. مجموعه آموزش ابزارشناسی ارتودنسی ثابت دکتر نبی در 8 قسمت منتشر شده و میتوانی آنها را به ترتیب ببینی:

برای دیدن جای ابزارشناسی در مسیر کامل آموزش MBT، سرفصل دوره آموزش ارتودنسی دکتر نبی ترتیب مباحث ابزارشناسی، تشخیص، Leveling، Deep Bite و بستن فضا را نشان میدهد.

جمع بندی ابزارشناسی ارتودنسی ثابت

در MBT، ابزارشناسی وقتی ارزش دارد که به تصمیم درمانی وصل شود. براکت، وایر، Ligature، Hook، Coil یا Mini Screw هر کدام فقط یک وسیله هستند؛ این طرح درمان و بیومکانیک است که مشخص میکند کدام وسیله، در چه زمان و با چه هدفی استفاده شود.

اگر سکانس وایر را میدانی ولی نمیدانی چرا از یک وایر به وایر بعدی میروی، یا اسم وسایل کمکی را حفظ کرده ای ولی Vector نیرو و انکوریج را نمیشناسی، ابزارشناسی هنوز کامل نشده است. هدف این آموزش این است که هر وسیله را در جای خودش داخل درمان ببینی.